شما در حال خواندن درس چیدمان نقاط ورود و خروج از مجموعه‌ی جریان مواد هستید که بخشی از دوره‌ی طرح‌ریزی کارخانه محسوب می‌شود.

نقاط ورود و خروج جریان مواد

قبل از اینکه از مسیرهای جریان مواد بگوییم، در این درس با انواع چیدمان نقاط ورود و خروج و تأثیرشان روی جریان مواد صحبت می‌کنیم.

مطلبی که در ادامه می‌خوانید می‌توانست بخشی از درس الگوهای جریان مواد باشد چون مثال‌های متعددی از چیدمان نقاط ورود و خروج را آن‌جا بررسی کردیم، با این حال درس مستقلی در نظر گرفتیم چون به زودی در درس‌های طرح‌ریزی باید در مورد بخش‌های مختلف کارخانه مثل دریافت و تحویل و پارکینگ‌ها و راهروها و دیوارها و انبارها و … تصمیم‌گیری کنید و نقاط ورود و خروج هم یکی از همین بخش‌ها هستند؛ در نتیجه جدا کردن این مطلب کمک می‌کند تا در مراحل بعدی سریع‌تر به اطلاعات مورد نیازتان دسترسی داشته باشید.

چرا نقاط ورود و خروج روی جریان مواد اثر می‌گذارد؟

اگر از قبل فضایی وجود نداشته باشد، تلاش می‌کنیم تا محل قرارگیری ورودی‌ها و خروجی‌ها را طوری تنظیم کنیم که با جریان مواد سازگار باشد، اما اگر فضای کارخانه و دپارتمان‌ها از قبل تعیین شده باشند، این نقاط مشخص و ثابت هستند و باید جریان مواد را با آن‌ها هماهنگ کنیم؛ در نتیجه به‌صورت کلی نمی‌توان گفت که محل قرارگیری ورودی‌ها و خروجی‌ها روی جریان مواد اثر می‌گذارد، بلکه این تأثیر می‌تواند برعکس باشد.

در تصویر زیر به وضوح می‌بینید که چیدمان نقاط ورود و خروج و جریان مواد مستقیماً با هم ارتباط دارند:

علاوه بر هماهنگی نقاط ورود و خروج و جریان میان دپارتمان‌ها، این نقاط باید با جریان داخلی هر دپارتمان‌ سازگار باشند که مثال‌هایی از آن را می‌توانید در بخش پایانی همین نوشتار و درس الگوهای جریان ببینید.

انواع چیدمان نقاط ورود و خروج برای هر بخش

به‌صورت کلی سه حالت مختلف برای چیدمان نقاط ورودی و خروجی هر دپارتمان وجود دارد که در ادامه ویژگی‌هایشان را بررسی می‌کنیم.

حالت اول: ورودی‌ها و خروجی‌های ترکیبی (Combined Docks)

در این حالت ورودی‌ها و خروجی‌ها به‌صورت متمرکز در کنار هم قرار می‌گیرند و باعث می‌شود که به نفرات کمتری برای بازرسی و ثبت ورودی‌‌ها و خروجی‌ها نیاز داشته باشیم و کنترل و نظارت ساده‌تر شود، همچنین اغلب می‌توانیم از تجهیزات مشترکی برای بارگیری یا باراندازی مواد استفاده کنیم.

متراکم بودن بخش‌های ورودی و خروجی می‌تواند باعث ایجاد گلوگاه یا ترافیک در این نواحی شود و اصولاً زمانی این چیدمان کارایی دارد که تعداد و مقدار ورود و خروج مواد زیاد نباشد و بخش تولیدی کوچک یا متوسطی داشته باشیم.

ورود و خروجی‌های ترکیبی (Combined Docks)

دقت کنید که الزاماً قرار نیست یک بخش مشترک برای ورود و خروج یا یک ورودی و یک خروجی داشته باشیم، بلکه شاید چند ورودی و چند خروجی مختلف وجود داشته باشد و اگر همگی در ناحیه‌ی مشخصی قرار بگیرند یعنی از نوع ترکیبی هستند.

حالت دوم: ورودی‌ها و خروجی‌های جدا (Separated Docks)

در این حالت ورودی یا ورودی‌ها در یک ناحیه‌ و خروجی یا خروجی‌ها در ناحیه‌ی دیگری متمرکز می‌شوند و پیاده‌سازی آن به نسبت روش قبلی پرهزینه‌تر است.

در شرایطی که شدت جریان زیادی حاکم است، استفاده از این چیدمان باعث می‌شود که ترافیک و تراکم‌ کمتری در نواحی ورود و خروج حاکم باشد.

جداگانه بودن نقاط ورود و خروج، کار بازرسی مواد را دشوار می‌کند و به نفرات بیشتری برای این‌کار نیاز است، همچنین بر خلاف روش قبلی شانس کمتری برای استفاده از تجهیزات مشترک وجود دارد که ترکیب این عوامل باعث افزایش هزینه‌ی پیاده‌سازی این طرح می‌شود.

معمولاً این چیدمان در فرایندهایی که مواد اولیه به محصول نهایی تبدیل می‌شوند و آماده‌ی تحویل هستند، به شرطی که شدت جریان زیاد باشد.

داک‌های ورود و خروج جریان مواد به‌صورت جدا از هم (Separated Docks Layout)

حالت سوم: ورودی و خروجی‌های پراکنده (Scattered Docks)

در این حالت ورودی‌ها و خروجی‌ها در جای خاصی متمرکز نیستند و به‌صورت پراکنده در نواحی مختلفی قرار می‌گیرند. البته ممکن است که نقاط ورودی‌ در جایی متمرکز باشند اما خروجی‌ها پراکنده باشند یا بالعکس اما در مجموع چیدمان آن‌ها پراکنده به حساب می‌آید.

در تصویر زیر علاوه بر نقاط ورود و خروج، شکل جریان مواد را هم رسم کردیم تا ارتباط آن با بخش‌های ورودی و خروجی را ببینید:

داک های ورودی و خروجی با چیدمان پراکنده (Scattered Docks)