به مجموعه‌ی مالکیت فکری (Intellectual Property) خوش آمدید.

مجموعه مالکیت فکری (Intellectrual Property)

. . .

شما حق اشتراک فعال ندارید، با این حال می‌توانید به بخشی از محتویات این مجموعه دسترسی داشته باشید و در صورت تمایل به دسترسی کامل باید برای (خرید اشتراک) اقدام کنید.

این مجموعه در حال تکمیل است و به تدریج درس‌های دیگر آن منتشر می‌شود.

شاید در مورد گواهی ثبت اختراع (Patent)، نشان تجاری (Trade Mark)، طرح صنعتی (Industrial Designation)، کپی‌رایت (Copy Right) و امثالهم شنیده‌ باشید. تمام این موارد به استفاده‌ی انحصاری از یک دستاورد فکری کمک می‌کنند، مثلاً کسی اجازه‌ی استفاده از یک نشان تجاری ثبت شده را ندارد (در قلمروی که از آن حمایت می‌شود)، مگر صاحب آن باشد یا از صاحبان آن اجازه گرفته باشد. این ابزارهای حمایتی، علاوه بر اینکه به حفاظت از دستاوردهای فکری اشخاص کمک می‌کنند، زمینه‌ساز تبادلات تجاری هستند، مثلاً پژو در ازای دریافت پول و مزایا به ایران‌خودرو اجازه داده است که از آرم پژو و بعضی اختراعات و دانش فنی و طرح‌های صنعتی آن شرکت استفاده کند یا یک طراح لباس، می‌تواند در ازای دریافت هزینه، اجازه‌ی استفاده از طرح‌های خود را به یک تولیدکننده‌ی پوشاک اعطاء کند. همه‌ی این موارد، موضوعات مالکیت فکری هستند. اگر بخواهید از دستاوردهای فکری‌تان حفاظت کنید یا با آن‌ها معاملات تجاری انجام دهید یا از دستاوردهای فکری دیگران (مثل برند، اختراعات، طرح‌های صنعتی) استفاده کنید، باید با شاخه‌های مختلف مالکیت فکری آشنا شوید که مهم‌ترین آن‌ها را در این مجموعه بررسی می‌کنیم.

بله در ایران هم بعضی از انواع مالکیت‌ فکری مورد حمایت قرار می‌گیرند. بعضی از این حمایت‌ها صرفاً در قلمرو کشور خودمان هستند. مثلاً ایران عضو کنوانسیون برن نیست و از آثار علمی و ادبی و هنری خارجی حمایت نمی‌کند، اما آثاری که در کشورمان منتشر می‌شوند، تحت حمایت مقررات داخلی کشورمان هستند. همچنین ایران در مورد بعضی از انواع مالکیت فکری (مثل اختراعات و طرح‌های صنعتی و نشان‌های تجاری) عضو معاهدات بین‌المللی است و در محدوده‌ی آن‌ها از مالکیت‌های فکری حمایت می‌کند. البته در بحث مالکیت فکری نباید به مقررات کشورمان یا عضویت آن در پاره‌ای از معاهدات محدود بمانیم. گاهاً لازم است که بعضی از دستاوردههای فکری (مثل اختراع یک شرکت ایرانی که در قالب یک محصول به فرانسه صادر می‌شود) در کشورهای دیگر ثبت شوند و به همین علت معمولاً در مطالعه‌ی این شاخه، علاوه بر مقررات داخلی، مقررات بین‌المللی و کشورهای دیگر هم مورد توجه قرار می‌گیرد.

مالکیت فکری را می‌توانیم از جنبه‌های مختلفی مثل مدیریت، حقوق، اقتصاد، حسابداری و جامعه‌شناسی مطالعه کنیم، با این حال در ویکی‌تولید تمرکزمان روی جنبه‌ی حقوقی است.

این مجموعه به نحوی تنظیم شده است که نیازی به اطلاعات پایه‌ی حقوقی (مثل مالکیت) نداشته باشد، اما مطالعه‌ی درس‌های مقدماتی مجموعه‌ی مدل کسب‌وکار (علی‌الخصوص درس الگوهای مدل کسب‌وکار) به درک بهتر کارکردهای مالکیت فکری کمک می‌کند.

نوشتن سرفصل‌های مورد نظرمان برای این مجموعه تا اواسط اسفند ۱۴۰۰ به پایان می رسد.

مطابق رویه‌ی همیشگی ویکی‌تولید، بخشی از مطالب این مجموعه رایگان و بخش دیگری از آن برای مشترکین ویژه است. عزیزانی که حق اشتراک دارند، تا زمان فعال بودن اشتراک‌شان، می‌توانند به درس‌های منتشر شده‌ی این مجموعه دسترسی داشته باشند.

مفهوم و تعریف مالکیت فکری

مالکیت فکری چیست؟ (Intellectual Property یا IP)

عناوین این درس عبارتند از:

۱- تعریف مالکیت فکری (Intellectual Property) و مرور کلیدواژه‌ها

۲- آشنایی مختصر با WIPO و سازمان تجارت جهانی

۳- بررسی مفهوم حقوقی مالکیت (Property) و مالکیت فکری



انواع مالکیت فکری

انواع مالکیت فکری

عناوین این درس عبارتند از:

۱- اصل سرزمینی بودن مالکیت فکری

۲- نقش مقررات در قلمرو مالکیت فکری

۳- مالکیت صنعتی و کپی‌رایت

۴- مروری اجمالی بر مفاهیم اختراع، اسرار تجاری، نشان‌های تجاری، مدل‌های کاربردی و طرح صنعتی



اختراع و گواهی ثبت اختراع

اختراع و گواهی ثبت اختراع (پتنت) چیست و چه تفاوتی دارند؟

عناوین این درس عبارتند از:

۱- تعریف اختراع (Invention)

۲- تعریف پتنت (Patent)

۳- تأثیر اصل سرزمینی بودن در پتنت

۴- دارندگان گواهی ثبت اختراع یا پتنت

۵- مدت اعتبار پتنت

۶- لزوم افشای کامل اختراعات برای صدور گواهینامه‌ی ثبت



حقوق انحصاری پتنت در قانون ایران

حقوق انحصاری پتنت و اختراعات در قانون ایران

عناوین این درس عبارتند از:

۱- بررسی حقوق انحصاری بهره‌برداری از اختراع در قانون ایران (به موجب گواهی ثبت یا پتنت)

۲- بررسی استثنائاتی که حقوق انحصاری به مالکان پتنت تعلق نمی‌گیرد

۳- شرایط و رویه‌ی اعطای لایسنس اجباری توسط دولت



معایب و مزایای ثبت اختراع

عناوین این درس عبارتند از:

۱- بررسی حقوق انحصاری بهره‌برداری از اختراع در قانون ایران (به موجب گواهی ثبت یا پتنت)

۲- بررسی استثنائاتی که حقوق انحصاری به مالکان پتنت تعلق نمی‌گیرد

۳- شرایط و رویه‌ی اعطای لایسنس اجباری توسط دولت