شما در حال خواندن روش نقطه‌ سربه‌سر برای انتخاب مکان واحد صنعتی هستید. این درس مربوط به مجموعه طرح‌ریزی است.

نقطه‌ی سربه سر در تعیین مکان کارخانه

نقطه‌ی سربه‌سر یکی از رایج‌ترین روش‌های تصمیم‌گیری در مسائل مهندسی است. مثلاً در فاز دوم از این روش برای تعیین وضعیت کلی استقرار استفاده کردیم. همچنین در مدیریت عملیات برای تصمیم راجع به برون‌سپاری قطعات، انتخاب ماشین‌آلات و بسیاری از موضوعات دیگر می‌توانیم از نقطه سر به سر استفاده کنیم. در این درس توضیح می‌دهیم که چگونه می‌توانیم از نقطه سر به سر برای انتخاب مکان واحد صنعتی استفاده کنیم.

برای تحلیل نقطه سر به سر، هزینه‌های ثابت و متغیر و نمودار هزینه کل را برای هر گزینه محاسبه و ترسیم می‌کنیم. هدف این است که با مقایسه‌ی نمودارها تشخیص دهیم که در ظرفیت تولید مورد نظر، هزینه‌ی استقرار واحد صنعتی در کدام مکان کمتر تمام می‌شود. قاعدتاً این مکان گزینه‌ی مناسب‌تری است.

هزینه‌ کل، مجموع هزینه‌های ثابت و هزینه‌های متغیر است و از رابطه‌ی زیر به دست می‌آید.

هزینه‌های متغیر، وابسته به مقدار تولید هستند. یعنی هر چه ظرفیت تولید بیشتر باشد، هزینه‌های متغیر افزایش می‌یابند. مجموع هزینه‌‌های متغیر را می‌توانیم با رابطه زیر نشان دهیم.

با جاگذاری هزینه‌های متغیر در رابطه‌ی اول، فرمول زیر به دست می‌آید که به آن رابطه ظرفیت-هزینه می‌گویند. در این رابطه، هزینه کل بر اساس تعداد محصول تعیین می‌شود.

به عنوان مثال، فرض کنید که می‌خواهیم به روش نقطه سر به سر یکی از گزینه‌های زیر را انتخاب کنیم. معیار ما برای انتخاب گزینه‌ی مناسب، کم‌تر بودن مجموع هزینه‌ها در اولین سال فعالیت است. البته این تحلیل معمولاً برای بازه‌های زمانی طولانی‌تر، مثلاً پنج یا ده سال، انجام می‌شود.

نمودار هزینه مقدار را برای هر سه گزینه رسم می‌کنیم.

مطابق تصویر بالا معلوم است که اگر بخواهیم ۴۰۰ واحد محصول در سال اول تولید کنیم، موقعیت مکانی شماره‌ی ۱ (خط سبز) پایین‌تر از بقیه‌ نمودارها قرار می‌گیرد و هزینه‌هایش کم‌تر است. اگر بخواهیم از ۴۰۰ تا ۱۳۳۳ واحد تولید کنیم، مکان دوم (خط آبی) و برای تولید بیش از  ۱۳۳۳ مکان سوم اولویت دارد. اما اگر نمودار را ترسیم نکرده باشیم، نقاط تلاقی نمودارهای هزینه را چگونه پیدا کنیم؟ برای این کار رابطه‌ی هزینه‌ها را  مساوی هم قرار می‌دهیم تا محل برخوردشان مشخص شو.، مثلاً اگر رابطه‌ی هزینه‌ی کل برای مکان‌های اول و دوم را برابر قرار دهیم به Q=400 می‌رسیم:

شاید در مواردی تصمیم بگیریم که جای هزینه‌ها، سود را مبنا قرار دهیم. یعنی بررسی کنیم که استقرار کارخانه در کدام مکان سودآوری بیشتری دارد؛ برای این‌کار می‌توانیم از رابطه‌ی زیر استفاده و برای هر گزینه، نمودار سود را ترسیم کنیم.

شما درس 13 از مجموعه طرح‌ریزی را مطالعه کردید. درس‌های این مجموعه به ترتیب عبارتند از:
درس 1- مفهوم و اهمیت طرح ریزی واحدهای صنعتی

فاز اول: تعیین موقعیت مکانی واحد صنعتی

قدم اول- انتخاب چند گزینه برای مکان واحد صنعتی

درس 2- معیارهایی برای انتخاب مکان واحد صنعتی
درس 3- مکان‌یابی با روش مرکز ثقل

قدم دوم- انتخاب بهترین گزینه

درس 4- روش نقطه‌ سربه‌سر برای انتخاب مکان واحد صنعتی
درس 5- روش امتیازدهی وزنی برای انتخاب مکان واحد صنعتی

فاز دوم: طرح‌ریزی کلیات

قدم اول- تعیین بخش‌ها و نواحی کلی واحد صنعتی

درس 6- استقرار محصولی
درس 7- استقرار فرایندی
درس 8- استقرار ثابت
درس 9- استقرار بر اساس تکنولوژی گروهی (GT)
درس 10- تعیین استقرار با منحنی محصول-مقدار و منحنی هزینه-مقدار
درس 11- معیارهایی برای بخش‌بندی واحد صنعتی

قدم دوم- تعیین میزان وابستگی بخش‌ها

درس 12- جریان مواد چیست و چه اهمیتی دارد؟
درس 13- نمودار فرایند عملیات (OPC)
درس 14- نمودار فرایند جریان (FPC)
درس 15- نمودار فرایند چند محصولی (MPPC)
درس 16- ماتریس از-به (From-To)
درس 17- چیدمان نقاط ورود و خروج
درس 18- الگوهای جریان مواد
درس 19- شدت جریان مواد
درس 20- نمایش شدت جریان مواد
درس 21- توصیف وابستگی بر اساس شدت جریان
درس 22- توصیف وابستگی بر اساس شدت جریان و سایر عوامل
درس 23- نمایش وابستگی با دیاگرام ارتباط

قدم سوم- تخمین فضای مورد نیاز

درس 24- روش‌های تخمین فضا
درس 25- ترسیم دیاگرام ارتباط فضا و دیاگرام بلوکی

قدم چهارم- تبدیل نتایج طرح‌ریزی به طرح‌های کاربردی

قدم پنجم- انتخاب طرح نهایی

فاز سوم: طرح‌ریزی جزئیات

قدم اول- تعیین جزئیات

در مورد ماشین‌آلات
درس 26- معیارهای عمومی برای انتخاب ماشین‌آلات
درس 27- محاسبه تعداد ماشین‌آلات مورد نیاز
درس 28- آشنایی با خط تولید و بالانس آن
در مورد انتقال مواد
درس 29- مفهوم و اهمیت Material Handling
درس 30- مواد، حرکات و روش‌ها در انتقال مواد
درس 31- اصول انتقال مواد
درس 32- گروه‌بندی مواد برای طراحی سیستم انتقال
درس 33- طبقه‌بندی تجهیزات انتقال مواد
درس 34- انواع بار واحد و تجهیزات واحدسازی
درس 35- تراکها و وسایل نقلیه صنعتی
در مورد سایر المان‌ها
درس 36- واحدهای ارسال و دریافت
درس 37- انبارها
درس 38- راهروها
درس 39- فضاهای اداری
درس 40- ایستگاه‌های کاری

قدم دوم- تعیین میزان وابستگی المان‌ها

قدم سوم- محاسبه دقیق‌تر فضاهای مورد نیاز

قدم چهارم- تبدیل نتایج طرح‌ریزی به طرح‌های کاربردی

درس 41- تبدیل نتایج اولیه به طرح‌های کاربردی
درس 42- خروجی گرفتن از پروژه طرح‌ریزی

قدم پنجم- انتخاب طرح نهایی

درس 43- ارزیابی طرح‌ها بر اساس جابه‌جایی مواد
درس 44- ارزیابی طرح‌ها بر اساس هزینه
درس 45- ارزیابی طرح‌ها با روش امتیازدهی وزن‌دار
درس 46- شاخص‌های پرکاربرد در ارزیابی طرح‌ها
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *