شما در حال خواندن درس تولید چیست ؟ از دوره ی تصمیم گیری برای ورود به کار تولید هستید.

تولید چیست؟

اگر در یک کلاس دانشگاه بپرسیم چه کسی می‌داند تولید چیست؟ دستان زیادی بالا می‌رود و اکثرا آن را فعالیتی می‌دانند که در کارخانجات و با حضور ماشین‌آلات و تجهیزات انجام می‌شود.

حالا کافیست از جایتان بلند شوید و روی تخته بنویسید:

  • تولید اکسیژن توسط درخت
  • تولید هواپیما
  • تولید پادکست

دوباره سوال کنید، چه کسی می‌داند تولید چیست ؟ این بار دانشجویان به فکر فرو می‌روند و دستان کمتری بلند می‌شوند.

همانطور که در درس اول گفتیم، ویکی تولید علاقه‌ای به تعریف کلمات ندارد، اما لازم است با مفهوم تولید آشنا شوید، چون:

  • مقدمه‌ی مطالعه و بررسی حوزه‌ی تولید داشتن درک درست از مفهوم آن است.
  • پیدا کردن بخشی از راهکارهای یک واحد تولیدی در گروی داشتن نگاه سیستمی به تولید است.

This content is for registered users only. Please login.


 این درس شامل فایل صوتی است که فقط در دسترس کاربران و اعضای سایت قرار می‌گیرد، می‌توانید پس از عضویت رایگان و مراجعه‌ی مجدد به این درس، فایل صوتی را گوش کنید.

مفهوم سیستم برای درک عمیق‌تر تولید

در مقدمه تاکید کردیم که بسیاری از راهکارهای حوزه‌ی تولید در گروی داشتن نگاه سیستماتیک هستند، یعنی برای پاسخ به سوال تولید چیست ؟ باید مفهوم سیستم را بشناسیم و در همین چهارچوب تولید را بررسی کنیم تا به‌جای تمرکز روی اجزا، به روابط و عملکرد کلی آن‌ها توجه کنیم.

سیستم چیست؟

سیستم به مجموعه‌ای از اجزا گفته می‌شود که با هم در تعامل هستند. (مریام-وبستر)

نکات زیر در چهارچوب همین تعریف به درک آن کمک می‌کنند:

  • سیستم حداقل از دو عضو مختلف تشکیل می‌شود.
  • اعضای سیستم با هم در ارتباط هستند.
  • ارتباط اجزا لازم نیست دوسویه باشد. (مثلا D روی B اثر می‌گذارد اما B روی D اثری ندارد)
  • لزوما همه ی اجزای سیستم روی هم تاثیر نمی‌گذارند. (مثلا A روی D اثری ندارد)

رابطه میان اجزای یک سیستم

محیط و مرز سیستم

مرز سیستم یک محدوده فرضی است که هر چیزی داخل آن باشد، اجزای داخل سیستم و هر چیزی بیرون آن باشد محیط نامیده می‌شود.

در تحلیل سیستماتیک یک فروشگاه لباس، اگر مرز سیستم را تا درب ورودی فروشگاه در نظر بگیریم، پارامترهای کیفیت و قیمت محصولات، رفتار فروشندگان، نظافت مغازه، سیستم تهویه، اتاقهای پرو، نحوه پذیرایی و … عوامل داخلی سیستم محسوب می‌شوند.

اگر بخواهیم برای روابط اعضای سیستم مثال بزنیم می‌توان به تاثیر نظافت و سیستم تهویه روی رفتار فروشندگان، یا تاثیر رفتار فروشندگان و نحوه‌ی پذیرایی روی ارزش‌گذاری محصول اشاره کرد.

اگر مرز سیستم را ورودی پاساژ در نظر بگیریم، پارامترهایی مانند موقعیت فروشگاه، پارکینگ مجموعه، ویترین سایر همکاران، قیمت سایر همکاران و …  هم به عوامل قبلی اضافه می‌شوند.

سیستمهای باز و بسته

اگر سیستم با محیط در تعامل باشد به آن سیستم باز و در غیر اینصورت سیستم بسته می‌گویند؛ در یک سیستم باز به تاثیر محیط روی سیستم، ورودی و به تاثیر آن روی محیط، خروجی گفته می‌شود.

سیستم باز چیست

اکثر سیستم‌ها باز هستند اما گاهی بسته فرض می‌شوند تا حل مساله ساده‌ شود، مثلا در محاسبه دمای کوره، اگر دیواره‌ی داخلی عایق‌ها مرز سیستم باشد، بخشی از حرارت به محیط منتقل می‌شود اما گاهی برای ساده کردن محاسبات، اتلاف انرژی را صفر در نظر گرفته می‌گیرند، یعنی سیستم با محیط ارتباط ندارد و بسته است.

مفهوم تولید چیست ؟

در کتابهای دایره المعارف تولید (Production) مترادف با افعالی مانند پدید آوردن، زایش و خلق کردن است اما این معانی برایمان کافی نیستند، پس ابتدا به جملات زیر دقت کنید:

  • سرانه تولید سبزی در حال افزایش است.
  • بهترین راه حل دیده شدن در شبکه های اجتماعی تولید محتوا است.
  • تولید پیچ میتواند کار ساده و در عین حال دشواری باشد، چون تنوع این محصول بالاست.
  • میزان تولید گوشت امسال ۱۰ درصد کاهش داشته است.
  • دانشگاه محلی برای تولید علم است نه تجارت.

آیا تولید در تمام جملات بالا معانی یکسانی داشت؟

خیلی ها فکر میکنند که تولید در یک سوله ی بزرگ و با حضور ماشین آلات و تجهیزات انجام میشود اما مثال تولید علم نشان می‌دهد که  این فرآیند بدون کارخانه و دستگاه هم قابل انجام است .

با بررسی تعریف تولید متوجه میشویم که کلمه ی تولید در تمام این مثالها، کاربرد و معنای درستی داشته است.

تعریف تولید چیست ؟ (انتخاب این درس)

تولید فرآیندی است که در آن یک یا چند ورودی به خروجی قابل استفاده تبدیل می‌شوند.

عبارت بالا یکی از ده‌ها تعریف تولید بود که ویکی تولید برای این درس انتخاب کرده و نکات زیر از آن دریافت می‌شود:

۱- تولید یک سیستم است

تولید کاملا منطبق بر یک سیستم باز است؛ یعنی ورودی‌هایی دارد که در این سیستم تغییر کرده و به عنوان محصول قابل استفاده خارج می‌شوند.

۲- ورودی و خروجی این سیستم لزوما فیزیکی نیست

قبلا هم گفتیم که مردم تولید را اتفاقی در کارخانه می‌دانند که برای ایجاد محصولات فیزیکی استفاده می‌شود و این در حالیست که این تولید هیچ اشاره‌ای به فیزیکی و قابل لمس بودن ورودی یا خروجی نمی‌کند، مثال‌های زیر به درک مفهوم تولید کمک می‌کنند.

شمش آهن، لوله، پروفیل، مواد پتروشیمی و … نمونه‌هایی از ورودی فیزیکی سیستم تولید هستند.

انواع قطعات، ابزارآلات، منسوجات و … نمونه‌هایی از خروجی فیزیکی سیستم تولید هستند.

نگرش، احساسات، فکر، دانش، ایده و … نمونه هایی از ورودی غیر‌فیزیکی سیستم تولید هستند.

تجربه، اعتبار، اطلاعات و … نمونه‌هایی از خروجی غیرفیزیکی سیستم تولید هستند.

۳- خروجی این سیستم باید قابل استفاده باشد

لزوما تمام خروجی‌های یک سیستم تولید قابل استفاده نیست مثل ضایعات، اتلاف انرژی، قطعات معیوب و … اما باید بخشی از آن حتما قابل استفاده باشد که همان ارزش اصلی (کالا یا خدمت) است.

در ادامه دو تعریف دیگر از تولید را مطرح می‌کنیم : 

تعریف تولید چیست؟ (از نظر پارکینسون و بیکس)

تولید فعالیتی منظم برای تبدیل منابع به محصول نهایی، در شکل کالا یا خدمات و با هدف پاسخ به بخشی به نیازها است.

در این تعریف به منظم بودن فعالیتها (همان فرآیند) اشاره شده است، یعنی اگر محصولی بصورت موردی ایجاد شده در زمره‌ی تولید نیست.

تعریف تولید چیست ؟ (تعریف جی.آر.هیکس)


تولید فعالیتی برای پاسخ به خواسته‌های افراد در قالب مبادله است.

مبادله‌ای بودن یعنی تولید برای ارائه‌ی محصول در قبال دریافت ارزشی مثل پول انجام می‌شود.

فرق ساخت با تولید چیست؟

همیشه می‌توان به جای ساخت (Manufacturing) از تولید (Production) استفاده کرد، چون نوعی تولید است؛ پس اگر به جای ساخت هواپیما بگوییم تولید هواپیما منطقی است، اما ساخت محتوا یا ساخت سبزیجات اشتباه هستند.

ساخت نوعی تولید است که دو ویژگی زیر را داشته باشد:

  • باید بخشی از ورودی و خروجی سیستم فیزیکی باشد.
  • در داخل سیستم ساخت، باید ماشین آلات یا نیروی دست انسان نقش داشته باشد.

پس تولید محتوا از جنس ساخت نیست، چون ورودی فیزیکی ندارد و مبتنی بر عقاید، دانش، تجربیات و نگرش‌های انسان است.

فرآیند فتوسنتر (ایجاد اکسیژن توسط گیاه) از جنس ساخت نیست، چون درون سیستم گیاه، ماشین آلات و نیروی انسان (قدرت دست انسان) به کار نمی‌رود یا تولید موبایل هم نوعی ساختن است.

توجه کنید که گاهی ممکن است بخشی از خروجی سیستم فیزیکی نباشد، مثلا با تولید موبایل به اعتبار کارخانه اضافه می‌شود (به‌عنوان خروجی این فرآیند) اما چون شامل محصول فیزیکی (خود موبایل) می‌شود نوعی فرآیند ساخت است.

در زیر یک سیستم ساخت به صورت شماتیک نشان داده شده است:

سیستم ساخت

# منابع پیشنهادی برای مطالعه بیشتر

۱٫ برای مطالعه بیشتر در مورد مفهوم تولید توصیه میکنیم مقاله ی سایت Economic Discussion را مطالعه کنید: ورود به منبع

۲٫ برای آشنایی با سیستم های تولید، می‌توانید بخش‌هایی از کتاب الکترونیکی Manufacturing Systems را مرور کنید: دانلود

۳٫ در سایت  Simplicable  مثال‌های خوبی از انواع سیستم تولید و ساخت ارائه شده که می‌توانید مشاهده کنید: ورود به سایت

# تمرین

درس‌های پارادایم تولید و صنعت شامل تمرین نیستند چون جنبه‌ی اطلاعات عمومی دارند و جزو سرفصل‌ها نیستند.

به نظر شما تولید کدام یک از موارد زیر نوعی فرآیند ساخت است؟ جواب‌ها کمی دیرتر منتشر می‌شوند تا فرصت بیشتری برای فکر کردن داشته باشید.

۱- ساختمان

۲- ذغال‌سنگ

۳- نفت

۴- الکل

۵- فرش دست‌بافت

۶- سنگ‌های تزئینی

۷- چرم فرآوری شده

برای پیگیری جواب پیامتان کلیک کنید
از طریق ایمیل در خصوص این موارد به من اطلاع‌رسانی کنید:
17 پیام‌های دوستان:
محبوب‌ترین
جدیدترین قدیمی‌ترین
بازخورد
مشاهده تمام پیام‌ها
ساره ساره
23 روز قبل‌

نفت و ذغال و الکل و سنگ و چرم قابل ساخته شدن نیستند.
البته کمی شیطنت کردین در سوال که نوشتین چرم فرآوری شده یا سنگ تزیینی اما به هر حال اینها بدون کمک انسان تولید میشن و طبق تعریف هایی که گفتید ساخت نیستند.

Sami Manufacturing
22 روز قبل‌
پاسخ به  ساره ساره

سلام و عرض ادب

به نظر من هم تولید چرم و سنگ مثل نفت و الکل بی نیاز از تجهیزات و انسانه پس ساخت محسوب نمیشه.
اینکه چرم رو تغییر میدیم و تبدیل میکنیم به لباس، یا سنگو رنگ آمیزی میکنیم تا قشنگتر بشه فرآیندهای ثانویه هست اما خود این مواد به صورت طبیعی و خودکار بوجود میان

ممنونم از زحماتتون در تهیه محتوا

علی جابز
23 روز قبل‌

بازم سلام
من اومدم

ساختمان: تولید و ساخته چون در این فرآیند از تجهیزات و کارگران استفاده میشه / ذغال سنگ: تولیده اما ساخت نیست چون حتی اگر انسان وجود نداشت باز هم ذغال سنگ وجود داشت / نفت: در یک سیستم تولید طبیعی نفت به وجود میاد و ساخت نیست / الکل: تولیده و ساخت نیست ، در فرآیند ایجاد الکل انسان و تجهیزات نقشی ندارن و حتی در نوع صنعتی هم فقط شرایطو مهیا میکنیم که این ماده ایجاد بشه اما نقشی در ایجادش نداریم (تنها گزینه سخت همین بود) /
فرش: دست باف و ماشینی جفتش ساخته / سنگهای تزیینی: ساخت نیست چون از سنگ داریم صحبت میکنیم و خود سنگ توسط انسان و ماشین ساخته نمیشه / چرم فراوری شده: به دستگاه و کارگر نیاز داره پس ساخته

آقا میلاد یک بار یه وبینار ۲ ساعته راجع به تولید داشتید و من فکر میکردم ویس این درس حداقل ۱ ساعت باشه اما مطالب وبینار خیلی جذاب بودند و پیشنهاد میکنم فایل اون هم به این درس اضافه کنید

دمتون گرم و خدا قوت

Admin
میلاد اسمعیلی
23 روز قبل‌
پاسخ به  علی جابز

سلام
علی جان، محتوای کمپین برای عموم افراد تنظیم شده تا خسته‌شون نکنه و جنبه‌ی کاربردی داشته باشه اما اون موردی که بهش اشاره کردین برای متخصصان حوزه‌ی تولید بود و اقتضا می‌کرد که جامعیت بیشتری داشته باشه.

انشالله در دوره‌های تخصصی‌تر به‌جای یک ساعت و دو ساعت، چندین جلسه از راهبردها و نگاه‌های مختلف به تولید صحبت می‌کنیم.

مریم طالبی
25 روز قبل‌

سلام و حسته نباشید
۱_ ساختمان
ساخت محسوب میشود چون ورودی و خروجی فیزیکی دارد و توسط ماشین آلات و دست انسان ساخته میشود.

۲_ذغال سنگ
تولید زغال سنگ در طبیعت و بدون دخالت انسان انجام میشود پس ساخت نیست.

۳_نفت
تولید نفت در طبیعت و بدون دخالت انسان است پس تا زمانی که استخراج نشده است ساختی انجام نشده.

۴_الکل
در تولید الکل ورودی فیزیکی وجود دارد و انسان و ماشین آلات در تولید آن نقش دارند پس ساخت است اما الکلی که در طبیعت بدون دخالت انسان تولید میشود ساخت نیست.

۵_فرش دستباف
برای تولید فرش دستباف بخشی از ورودی و خروجی فیزیکی هستند و دست انسان در فرایند تولید دخیل است پس ساخت به شمار می آید.

۶_سنگ های تزئینی
سنگ های تزئینی به طور آماده برای استفاده در طبیعت وجود ندارند و برای آماده استفاده شدن باید از ماشین آلات استفاده شود و هم در ورودی هم در خروجی محصولات فیزیکی داریم پس ساخت به حساب می آید.

۷_چرم فرآوری شده
ساخت محسوب میشود چون هم بخشی از ورودی و خروجی فیزیکی است و هم برای تولید ماشین آلات و دست انسان دخیل و لازم هستند.

رضا بیگ‌زادگان
23 روز قبل‌

همه موارد به جز استخراج نفت فرایند ساخت تلقی میشن. اما نفت به مرور زمان و طی سالهای طولانی در زمین بوجود میاد و تجهیزات و نیروی انسان نقشی در ایجاد شدنش نداره پس ساخت نیست.
انرژی شما در ویس بینظیر بود و ممنون

نازنین بردبار
23 روز قبل‌

ساختمون سازی که از اسمش معلومه ساختنه
ذغال سنگ و نفت و سنگ در طبیعت ساخته میشوند و به تجهیزات نیازی ندارن! هیچکدام ساخت نیستن
الکل هم در طبیعت ساخته میشه هم به صورت صنعتی البته من با ترکیب ساخت الکل احساس راحتی نمیکنم اما فکر میکنم تولید الکل صنعتی نوعی ساخته
چرم فراوری شده و فرش دستباف هم که از اون گزینه های سوختن و از عنوانشون معلومه ساخت هستن.

ولی با همه اینا من عبارت ساخت فرش برام آشنا نیس!

من این درس رو دوست داشتم چون واقعا ذهنیتی نسبت به فرق تولید و ساخت نداشتم

Admin
میلاد اسمعیلی
23 روز قبل‌

“ساخت فرش” یا “فرش‌سازی” برای من هم مأنوس نیست چون معمولاً از اصطلاح “فرش‌بافی” استفاده می‌کنیم، خوشحالم که رضایت داشتید.

کارآفرین جوان
23 روز قبل‌

سلام به ویکی تولید و بچه های کمپین

موارد زیر ساختن:

۱- ساختمان (ساخت + مان)

۳- نفت (نفت سفید البته نه نفت خام)

۴- الکل (صنعتی)

۵- فرش دست‌بافت

۶- سنگ‌های تزئینی (اگه تغییر داده شده باشن)

۷- چرم فرآوری شده

سپاس از محتویات با کیفیت

Nooshin Nakhjavani
22 روز قبل‌

در ساختن الکل صنعتی نقش انسان چیه ؟ اگر قرار باشه مهیا کردن شرایطو ملاک در نظر بگیریم همه فرایندها ساخت هستند حتی کشاورزی

پدرام نوذری
23 روز قبل‌

سلام

چیزی که به ذهن من میرسد این است که محصولاتی مثل نفت و ذغال سنگ نمی توانند در چهارچوب فرآیند ساخت طبقه بندی شوند اما سایر گزینه ها میتوانند به نوعی ساخته ی دست انسان باشند.
بنده یک روز برای حل تمرین منتظر ماندم تا از جوابهای دوستان دیگر ایده بگیرم که پیامها را منتشر نکردید و با استرس به سوالات پاسخ دادم.
امیدوارم که جوابهایم تا حد زیادی صحیح باشند.

با تشکر از مهندس اسماعیلی و مجموعه ویکی تولید

میترا محسنی
23 روز قبل‌

استاد جان استرس میدین چرا؟ ما که تقلب نمیکنیم از هم! تا نازنین گوگل هست نیازی به تقلب نداریم آخه :D
اما راستشو بخواین تو گوگل به جواب نرسیدم
خب معلومه که ساختمان و فرش دست بافت و چرم فراوری شده کار دست انسانه و نفت و الکل هم فرایند ساخت نیستند اما ذغال سنگ اصلا نمیدونم طبیعیه یا باید تغییر کنه برای استفاده شدن؟ رو این شک دارم
اگه خیلی جوابهام غلط بود تایید نکنین پیاممو لطفاااا

Admin
میلاد اسمعیلی
23 روز قبل‌
پاسخ به  میترا محسنی

سلام خانم محسنی

هدف از تمرین‌ها درگیر شدنِ شما با موضوع درس و بهانه‌ای برای عمیق‌تر شدن روی مطالبه وگرنه ملاک ارزیابی و امتیاز و … نیست؛ پس نگران هیچی نباشین و بدون استفاده از گوگل به تمرین‌ها جواب بدین تا به هدفمون برسیم.

Nooshin Nakhjavani
22 روز قبل‌

طبق مطلبی که گفتید گزینه های ذغال سنگ و نفت ساخت (Manufacturing) نیستند.

بابک سارانی
21 روز قبل‌

سلام طبق تعریف ساخت، به نظر من ساختمان و فرش و چرم ساخت هست

مهدی وفایی پور
18 روز قبل‌

ساختمان الکل فرش دستباف چرم فراوری شده ساخت هستند

سینا فرخ زاد
23 روز قبل‌

سلام

۱- ساخت
۲- ساخت نیست
۳- ساخت نیست
۴- ساخت نیست
۵- ساخت
۶- ساخت
۷- ساخت

رو ۶ مطمئن نیستم چون باید دید منظور چه نوع سنگ تزئینیه وگرنه جواهرات هم نوعی سنگند.