شما در حال خواندن درس سیستم‌های فنی و توصیف عملکردشان از فاز دوم طراحی هستید.

سیستمهای فنی یا تکنیکال (Technical Systems)

یکی از رویکردهای رایج در طراحی مفهومی این است که اصلی‌ترین عملکرد مورد انتظارمان از محصول را شناسایی کرده و آن را به عملکردهای کوچک‌تر و ساده‌تر تقسیم کنیم. در مرحله‌ی بعد، برای هر کدام از این عملکردها یک یا چند راهکار پیدا می‌کنیم و با ترکیب‌شان به یک یا چند راهکار کلّی‌تر می‌رسیم که مبنایی برای ادامه‌ی مسیرمان در فرایند طراحی هستند.

برای پیمودن مسیری که گفتیم، پیش از هر چیز لازم است که با مفاهیمی مثل سیستم فنی (Technical System) و عملکرد (Function) آشنا شوید. همچنین در اکثر منابع طراحی برای توصیف عملکردها از جریان‌های انرژی و مواد و سیگنال استفاده می‌شود که در این درس به آن می‌پردازیم و در آینده، مبنای کارمان برای پیاده‌سازی ساختارهای عملکرد (Function Structures Establishment) خواهد بود.

مفهوم مصنوعات فنی (Technical Artefacts)

فرایند طراحی مهندسی اولاً برای حلّ مسائل فنّی (Technical) است و دوماً برای ایجاد کارخانه، تجهیزات، ماشین‌آلات، مجموعه‌های مونتاژی یا قطعات استفاده می‌شود که اصطلاحاً به آن‌ها مصنوعات فنی (Technical Artefacts) می‌گویند. توجه کنید که کلمه‌ی artefact الزاماً در مورد چیزهای ساخته شده نیست و می‌تواند برای محصولات آینده‌ی طراحی مورد استفاده قرار بگیرد. از طرفی، روشن است که راهکار یک مسأله‌ی فنی، خودش هم فنّی محسوب می‌شود و به همین علت برای اشاره به این مصنوعات از کلمه‌ی فنّی استفاده می‌شود.

مفهوم سیستم‌های فنی (Technical Systems)

با این که هدف اصلی طراحی مهندسی ایجاد مصنوعات فنّی است (Technical Artefacts) اما معمولاً در منابع از عبارت سیستم‌های فنی (Technical Systems) برای آن‌ها استفاده می‌شود. واژگان مصنوعات (مصنوع) و سیستم با هم مترادف نیستند، یعنی الزاماً قرار نیست که یک محصول را سیستم بدانیم، با این حال سال‌ها قبل تعدادی از نویسندگان حوزه‌ی طراحی (مثل هوبکا) پیشنهاد کردند که با مصنوعات فنی به عنوان سیستم رفتار کنیم و این پیشنهاد کماکان مورد تأیید طراحان است. اما نگاه سیستمی به مصنوعات فنی (همان محصولی که از طراحی به دست می‌آید) به چه معناست؟

وقتی مصنوعات فنی، مثل یک قطعه، را سیستم در نظر می‌گیریم در درجه‌ی اول باید مرزی برای آن تصور کنیم. ارتباط این سیستم با محیط اطراف (هر جایی که بیرون مرزها است) از طریق ورودی‌ها (Inputs) و خروجی‌ها (Outputs) است، یعنی چیزهایی از محیط به درون مرز سیستم راه پیدا می‌کنند و چیزهایی هم از داخل مرزها (همان سیستم) به سمت محیط روانه می‌شوند. خروجی‌ها تا حدّ زیادی از اتفاقات درون سیستم نشأت می‌گیرند و اتفاقات درون سیستم تا حدّ زیادی بر اساس خواسته‌ها و عملکرد مورد انتظارمان از محصول هستند، با این حال روشن است که احتمالاً در مرحله‌ی طراحی مفهومی چیز زیادی از این اتفاقات نمی‌دانیم.

وقتی مصنوعات فنی را سیستم در نظر می‌گیریم، یعنی باید مرزی داشته باشند و آن وقت برای کشف ارتباط‌شان با محیط اطراف، بررسی می‌کنیم که چه چیزهایی به عنوان ورودی (Input) به داخل این مرز وارد، و چه چیزهایی به عنوان خروجی (Output) از آن خارج می‌شود.

سیستم کارخانه

سیستم‌ها پدیده‌های واقعی نیستند و خودمان آن‌ها را می‌سازیم. از آن جایی که اهداف و نظرات افراد متفاوت است، یک سیستم می‌تواند به روش‌های گوناگون تعریف شود، یعنی مرزها یا ورودی‌ها و خروجی‌های متفاوتی داشته باشد. در تصویر زیر ورود و خروج اطلاعات به یک کامپیوتر را به چهار روش مختلف نشان دادیم و در هر مثال از مرزبندی متفاوتی استفاده کردیم.

تعریف مرزهای سیستم

همانطور که در تصویر بالا مشاهده کردید، مرزهای سیستم می‌تواند به شیوه‌های مختلفی انتخاب شود. همچنین در مدل‌سازی قرار نیست که تمام ورودی‌ها و خروجی‌ها را به تصویر بکشیم و صرفاً مواردی را انتخاب می‌کنیم که با هدف‌مان از مطالعه‌ی سیستم هماهنگ باشد. در مثال زیر تصمیم گرفتیم که جای جریان اطلاعات (موضوع مثال‌های قبلی)، جریان انرژی در یک کامپیوتر را به تصویر بکشیم و به این ترتیب ورودی‌ها و خروجی‌های متفاوتی را در نظر گرفتیم.

سیستم‌های فنی می‌توانند به سیستم‌های کوچک‌تر تقسیم شوند که به آن‌ها زیرسیستم (Subsystem) می‌گویند و خود این زیرمجموعه‌ها نیز می‌توانند به زیرسیستم‌های کوچک‌تری تقسیم شوند. طبیعتاً همانطور که سیستم‌ها بر اساس اهداف و خواسته‌های ما تعریف می‌شوند، تقسیم آن‌ها به زیرسیستم هم الزاماً به شکل واحدی انجام نمی‌شود، مثلاً شاید سیستم کارخانه در یک پروژه بر اساس نوع فعالیت‌هایی که انجام می‌شود و در پروژه‌ای دیگر بر اساس تحصیلات کارگران یا ملاحظات ایمنی به چند زیر سیستم تقسیم شود. همچنین تجزیه‌ی سیستم یک دستگاه مثل تلویزیون به زیرسیستم‌ها می‌تواند بر اساس معیارهایی چون عملکرد مجموعه‌ها، روش‌ مونتاژ یا وابستگی قطعات به هم باشد. در تصویر زیر، سیستم خودرو به چند زیر سیستم تقسیم شده است.

سیستم خودرو و زیرسیستم ها

توصیف عملکرد با جریان انرژی و ماده و سیگنال

همانطور که گفتیم، تعدادی از طراحان اعتقاد داشتند که بهتر است با مصنوعات فنی به عنوان سیستم رفتار کنیم و لذا در بخش قبل، پاره‌ای از مهم‌ترین نکات مربوط به سیستم‌ها را مرور کردیم. اما سوال این است که از این مباحث چه هدفی را دنبال می‌کنیم؟ فرقی ندارد که کدام فرایند طراحی را مبنا قرار می‌دهیم. به صورت کلّی یکی از موضوعاتی که در طراحی مفهومی مورد توجه قرار می‌گیرد، عملکردهایی است که از محصول انتظار داریم و نگاه سیستمی ما به توصیف این عملکردها کمک می‌کند. به عبارتی دیگر، هدف ما از سیستم دانستن مصنوعات فنی و تعریف مرز و تعیین ورودی‌ها و خروجی‌ها این است که عملکردشان را به تصویر بکشیم.

ادامه‌ی مطالب این درس فقط به مشترکین ویژه نمایش داده می‌شود.

. . .

در حال حاضر شما به‌عنوان مهمان در ویکی‌تولید حضور دارید اما اگر از کاربران‌مان هستید، لطفاً وارد سامانه شوید تا امتیاز حضورتان را منظور کنیم.

درس‌های فاز دوم طراحی به ترتیب عبارتند از:
طراحی مفهومی چیست؟
فرایند طراحی مفهومی
انتزاعی‌سازی در طراحی
سیستم‌های فنی و توصیف عملکردشان
پیاده‌سازی ساختار عملکرد
توسعه ساختارهای کاری
توسعه مفاهیم

ورود به راهنمای فاز دوم

ورود به راهنمای فاز اول

ورود به برگه‌ی مقدمات طراحی

ورود به مجموعه‌ی طراحی مهندسی

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.