چگونه استاندارد بگیریم؟ (کاملترین راهنمای اخذ استاندارد)

در فرآیند تولید یکی از اولین سوالاتی که به ذهنتان میرسد آن است که چگونه استاندارد بگیریم؟ این مقاله بصورت کاملا کاربردی شما را در  اخذ استاندارد (پروانه کاربرد علامت استاندارد) یاری میکند اما پیش از شروع لازم است تعریفی برای استاندارد ارائه دهیم و روی آن اتفاق نظر داشته باشیم.

در حوزه ی تولید، استاندارد به مجموعه قوانین و ضوابطی اطلاق میشود که برای ویژگی های مختلف فنی و کیفی یک کالا تعریف میشوند؛  بعبارت ساده تر مجموعه ای از تولیدکنندگان برای حفظ کیفیت محصول و ایمنی و رضایت مصرف کنندگان ضوابط و اصولی را بعنوان استاندارد پذیرفته و محصولات خود را منطبق بر آن تولید مینمایند.

مقیاس و اندازه ی مجموعه ای که استانداردها را میپذیرند ممکن است بسیار کوچک یا بزرگ و حتی بین المللی باشد. مثلا ممکن است در یک کارگاه کوچک اصولی بعنوان استاندارد تدوین شده و تمامی کارگران به آن پایبند باشند یا در مقیاس بزرگتر استانداردهایی برای یک کارخانه و کارگاه های زیر مجموعه ی آن در نظر گرفته شود.

مقیاس های بزرگتر استاندارد میتوانند بصورت ملی برای یک کشور، منطقه ای برای چند کشور عضو یک پیمان مشترک یا بین المللی و مورد پذیرش تعداد زیادی از کشورها باشد. یکی از نمونه های شناخته شده ی استانداردهای بین المللی ISO است که در حوزه های مختلف ملاک عمل قرار میگیرد. (یا استاندارد IEC)

برای عرضه ی کالا در بازارهای جهانی نیازمند رعایت استانداردهای بین المللی هستید، از طرفی برای عرضه ی کالاهای خود در بازار داخلی لازم است استانداردهای ملی ایران را رعایت نمایید.

علاوه بر نوشتار چگونه استاندارد بگیریم؟ (اخذ استاندارد) میتوانید شنونده ی فایل صوتی آن باشید، همچنین برای مشاهده ی سایر موارد آموزشی روی بنر ایجاد مراکز تولیدی کلیک کنید.

فایل صوتی مقاله :

راهنمای ایجاد مرکز تولیدی
بنر اخذ نشان استاندارد یا پروانه کاربرد علامت استاندارد

آیا اخذ استاندارد ضروریست ؟

احتمالا وقتی پرسیده میشود که چگونه استاندارد بگیریم؟ ضرورت آن روشن است، با این حال ممکن است محصول شما نیازی به استاندارد نداشته باشد! در حقیقت استانداردها به دو نوع تقسیم میشوند که در ادامه توضیح داده شده است.

استاندارد اجباری

بصورت کلی برای تولید، تبلیغ، انبار، توزیع و فروش گروهی از محصولات اخذ نشان استاندارد (یا همان پروانه کاربرد علامت استاندارد) ضروریست و اصطلاحا دارای استاندارد اجباری هستند.

استاندارد تشویقی

سایر محصولات ممکن است استاندارد مشخصی نداشته باشند یا شامل استانداردهایی شوند که رعایت آن ها ضروری نیست و به آنها استاندارد تشویقی گفته میشود.

استانداردهای تشویقی ممکن است به تازگی وضع شده و در آینده به استانداردهای اجباری تبدیل شوند یا در گذشته مورد بررسی قرار گرفته و اجباری شدن آنها مورد توافق کمیته ی مربوطه نبوده باشد و رعایت آنها حرکتی آینده نگرانه برای افزایش فروش و جلب اعتماد مشتریان است. که در فروش بیشتر و کسب اعتماد مشتریان تاثیرگذار است.

مجازات تولید محصولات بدون اخذ استاندارد چیست ؟

مطابق با ماده چهل و فصل چهارم قانون تقویت و توسعه ی نظام استاندارد ضوابطی در این خصوص در نظر گرفته شده که بخشی از آن در این بخش با زبان عامیانه مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

تولیدکنندگان و ارائه دهندگان محصولات و خدماتی که فاقد پروانه کاربرد علامت استاندارد یا تاییدیه آن هستند، در صورتیکه کالا یا خدمات آنها دارای استانداردهای اجباری باشد به حبس تعزیری درجه شش (از ۶ ماه تا دو سال) یا مجازات نقدی درجه ۳ (از ۳۶ تا ۵۵ میلیون تومان) یا هر دو مجازات محکوم خواهند شد.

نشان استاندارد برای محصولاتی با ویژگیها و مشخصات تعیین شده اعطا میشود و افزودن ویژگی ها یا مشخصات جدید نیازمند درخواست جدید از اداره استاندارد است، لذا تولیدکنندگانی که مشخصات و ویژگیهای محصولات خود را بصورت غیرمجاز تغییر دهند به حبس تعزیری درجه ۵ (از دو تا چنج سال) یا جریمه نقدی درجه ۳ (از ۳۶ تا ۵۵ میلیون تومان) یا هر دو مجازات محکوم خواهند شد.

بعضی تولیدکنندگان بدون اخذ استاندارد از بسته بندی های مربوط به سایر محصولات و بعبارتی نشان استاندارد صادر شده آنها سواستفاده مینمایند و مجازات در نظر گرفته شده برای آنها جریمه نقدی درجه دو از ۵۵ تا ۱۰۰ میلیون تومان یا حبس تعزیری درجه ۵ (از دو تا پنج سال) و یا هر دو مجازات است.

برای تبلیغات در رسانه های عمومی لازم است مستندات مربوط به نشان استاندارد ارائه شود، با این حال چنانچه در تبلیغات بصورت خلاف واقع وانمود شود که محصولات دارای نشان استاندارد هستند محکومیت به حبس تعزیری درجه هفت (از ۹۱ روز تا ۶ ماه) یا جزای نقدی درجه ۳ (۳۶ میلیون تا ۵۵ میلیون تومان) در نظر گرفته شده است.

بخاطر داشته باشید توزیع، فروش یا انبار کردن محصولات غیراستاندارد نیز جرم است و جریمه ی آن حبس تعزیری درجه ۷ یا جزای نقدی درجه ۵ یا هر دوی آن ها خواهد بود.

موارد بالا علاوه بر پاسخگویی و جبران خسارت های ناشی از عرضه ی محصولات است، بصورتیکه اگر محصولات منجر به بروز آسیب در مصرف کننده گردد (روحی یا جسمی)  علاوه بر مجازاتهای ذکر شده مسئولیت جبران خسارت نیز بر عهده ی خاطی خواهد بود.

نکته ی مهم : موارد بالا تنها بخشی از این قانون است که با متن اصلی قانون متفاوت بوده و برای تصمیم گیری های حقوقی و استفاده بعنوان مرجع قابل استفاده نیست.

از کجا بدانیم اخذ استاندارد برای چه محصولاتی اجباری است ؟

برای کسب اطلاع از محصولات شامل استانداردهای اجباری میتوانید به وبسایت اداره استاندارد ملی ایران مراجعه کرده و از آخرین وضعیت آن مطلع شوید. (در وبسایت های متفرقه اقدام به جست و جو نکنید، در بسیاری از مواقع اطلاعات ارائه شده به روز نیستند)

در ادامه فایل پی دی اف کالاهایی که شامل استانداردهای اجباری هستند قرار داده شده که برگرفته از وبسایت سازمان توسعه و تجارت است، اگر محصول خود را در این لیست مشاهده نمایید به معنای وجود استانداردهای اجباری برای آن است.

http://www.tpo.ir/uploads/import.pdf

در چه مرحله ای از تولید به فکر اخذ استاندارد باشید؟

بسیاری از تولیدکنندگان پس از صرف هزینه و زمان زیاد متوجه میشوند خط تولید احداث شده و محصولات آن قابلیت اخذ استاندارد را ندارند.

بخاطر داشته باشید اگر محصول شما دارای استاندارد اجباری باشد ملزم به رعایت ضوابطی هستید که میتواند در انتخاب مواد اولیه ی ساخت محصول، طرح و روش تولید آن کاملا تاثیرگذار باشد.

پیش از هر اقدامی برای تولید (سفارش قالب، دستگاه و …)  لازم است از وجود استانداردهای اجباری مطلع شده و  ضوابط مربوطه را مطالعه فرمایید و بر اساس آنها خط تولید را احداث نمایید. (در عقد قرارداد با کارشناسان اتوماسیون یا شرکتهای ماشین سازی تبصره ای برای تغییر و بهینه سازی تجهیزات متناسب با معیارهای استاندارد در نظر بگیرید)

چگونه استاندارد مربوط به محصولتان را بیابید ؟

معیارهای استاندارد محصولات در کتاب های مختلف و متعددی منتشر شده و برای دریافت این ضوابط رایجترین روش مراجعه به اداره استاندارد و اطلاع از شماره کتاب مورد نظر و تهیه ی آن  است.

عبارت بالا دقیقترین جواب این پرسش بود، با این حال احتمالا هنوز هم نمیدانید چگونه استاندارد محصولاتتان را بیابید!

راه حل آسانتر استفاده از وبسایت اداره استاندارد است که  امکان دانلود مستندات مربوط به استانداردهای مختلف فراهم شده و در قالب فایل PDF قابل دانلود است. برای اینکار به لینک زیر مراجعه نمایید :

http://isom.isiri.gov.ir/nst/

در صورت اطلاع از نام و شماره استاندارد مورد نظر با وارد کردن آنها میتوانید مستندات مربوطه را دانلود نمایید، در غیر اینصورت صنعت مورد نظر را انتخاب کرده و با جست و جو در صفحات مختلف مستندات مورد نظر را جست و جو نمایید؛ مثلا اگر محصول شما لامپ های رشته ای تنگستن  معمولی است از فهرست مربوط به صنعت، مجموعه ی “برق و الکترونیک” را انتخاب کرده و استاندارد با نام “لامپ های رشته ای تنگستن برای مصارف روشنایی عمومی” را بیابید.

نکته : در صورت وجود ابهام در انتخاب استاندارد یا عدم سرویس دهی سایت لازم است از همان راه اول اول استفاده کنید!

برای اخذ استاندارد (پروانه کاربرد علامت استاندارد) به چه مواردی نیاز است؟

بصورت کلی اطلاعات و مدارک مورد نیاز برای اخذ استاندارد شامل موارد درج شده در فرم زیر است.

در ادامه بخشی از این موارد بررسی خواهند شد.

برخورداری از مجوز تولید

پیش از اقدام برای نشان استاندارد لازم است مجوز تولید یا پروانه ی بهره برداری دریافت شود (یا جواز اتحادیه)؛ چنانچه برای دریافت پروانه ی بهره برداری اقدامی نکرده اید میتوانید به راهنمای اخذ مجوز برای مراکز تولیدی مراجعه نمایید.

گاها تولیدکنندگان گمان میکنند با مجوز تولید یک محصول میتوانند برای سایر محصولات نیز نشان استاندارد دریافت نمایند که امکان پذیر نیست و درخواست شما مردود خواهد شد لذا اخذ استاندارد تنها بر مبنای مجوز تولید همان محصول امکان پذیر است.

مکان مناسب برای تولید

یکی از شرایط اصلی اخذ استاندارد فراهم بودن محلی برای تولید است که امکانات و فضای کافی برای تولید استاندارد محصول و تاسیس واحد کنترل کیفیت را داشته باشد.

علامت تجاری

برای اخذ نشان استاندارد داشتن علامت تجاری ثبت شده و ارائه ی مستندات مربوط به مالکیت آن ضروری است.

کارشناس کنترل کیفیت

لازم است شخصی بعنوان کارشناس کنترل کیفیت استخدام شده و برای تایید صلاحیت به اداره ی استاندارد معرفی شود. کارشناس کنترل کیفیت نیازمند تحصیلات مرتبط، گذراندن دوره های آموزشی و قبولی در آزمون مربوطه میباشد.

در ادامه میتوانید شرایط مورد نیاز و وظایف مسئول کنترل کیفیت را مشاهده نمایید :

پیش نیازها و وظایف مسئول کنترل کیفیت برای صدور پروانه کاربرد علامت استاندارد

برخورداری از ایران کد

برای صدور پروانه ی کاربرد علامت استاندارد برخورداری از ایران کد (که برای طبقه بندی ملی کالا و خدمات مورد استفاده قرار میگیرد) اجباریست. برای درخواست ایران کد به لینک زیر مراجعه نمایید.

خوشبختانه در این وبسایت راهنمای کاملی برای نحوه ی دریافت آن قرار داده شده است :

http://mcs.irancode.ir/CreateRegistration/CreateRegistrationConfirm

آزمایشگاه تخصصی تست محصول یا قرارداد با یک آزمایشگاه معتبر

پس از صرف هزینه و شروع تولید چگونه استاندارد بودن محصولات را بررسی میکنید!؟ برای اینکار لازم است در واحد تولیدی خود آزمایشگاهی دایر نمایید که شامل تجهیزات آزمون محصول باشد، در صورتیکه امکان انجام آزمایشها یا تهیه بخشی از تجهیزات مربوطه را ندارید لازم است با یک آزمایشگاه معتبر قرارداد یکساله منعقد و مستندات مربوطه را به اداره ی استاندارد ارائه نمایید.

چگونه استاندارد صادر میشود!؟ (مراحل اخذ)

تمامی توضیحات بالا پیش نیازی بود برای آنکه نهایتا به پرسش اصلی برسیم! چگونه استاندارد صادر میشود؟

در این بخش تمامی مراحل اخذ استاندارد مورد بررسی قرار گرفته که میتواند بصورت حضوری یا غیر حضوری انجام شود و پیش نیازها و فرآیندهای مشابهی دارند.

در این مقاله روش غیر حضوری که رایجتر است آموزش داده میشود و برای استفاده از روش حضوری کافیست برای گامهای اول و دوم یا تکمیل فرم ها و مدارک و درخواست صدور پروانه کاربرد علامت استاندارد اقدام نمایید.

گام اول. دریافت نام کاربری و رمز عبور

در قدم اول به سامانه ی درخواست صدور پروانه استاندارد مراجعه نموده و روی درخواست صدور پروانه ی استاندارد کلیک کنید. برای این کار از لینک زیر استفاده نمایید :

http://isom.isiri.gov.ir/standard/doc.php

در این مرحله اطلاعات واحد تولیدی یا خدماتی خود را وارد نمایید، پس از تایید اداره کل استاندارد نام کاربری و رمز عبور برای شما ارسال خواهد شد.

گام دوم. درخواست صدور پروانه کاربرد علامت استاندارد

پس از دریافت اطلاعات ورود (نام کاربری و رمز) از طریق لینک قرار گرفته در گام اول وارد سیستم شوید و گزینه ی درخواست صدور پروانه برای یک فرآورده جدید را انتخاب نمایید.

پس از انتخاب به صفحه ای برای ثبت اطلاعات اولیه، تکمیلی و آپلود تصاویر اسناد و مدارک مورد نیاز هدایت میشوید. برای تکمیل درخواست نیازمند ارائه ی شماره ثبت پروانه بهره برداری و تاریخ آن هستید، همچنین آپلود تصاویر قبولی مسئول فنی در آزمون مربوطه، ایران کد و سایر پیش نیازها (که در بخشهای قبلی این راهنما توضیح داده شده است) در همین بخش از سایت انجام میشود.

پس از ثبت اطلاعات لازم است صحت آن مورد تایید کارشناس مربوطه قرار گیرد. بخشی از اطلاعات بصورت غیر حضوری تایید میشوند و مسائل فنی با مراجعه ی کارشناس استاندارد به مرکز تولیدی (گام سوم) بررسی خواهند شد.

در صورت وجود مغایرت یا نقص در مدارک ارسال شده به شما اطلاع رسانی خواهد شد و  لازم است جهت تکمیل یا تصحیح اطلاعات ورودی اقدام نمایید.

گام سوم. مراجعه کارشناس استاندارد

پس از تایید اولیه ی اطلاعات و مستنداتی که در گام دوم ثبت کرده اید، بازرس استاندارد در خصوص زمان مراجعه به واحد تولیدی با شما تماس خواهد گرفت. حضور وی در تولیدی برای بررسی صحت پرسشنامه فنی (که در گام دوم تکمیل میشود)، بازرسی از خط تولید و نمونه برداری از محصولات است.

در صورتیکه بازرس استاندارد با وجود نقص در خط تولید یا مغایرت با پرسشنامه فنی روبه رو شود مشکلات را به اطلاع شما رسانده و در زمانی دیگر بازرسی مجدد انجام خواهد شد، در غیر اینصورت از میان محصولات (در خط تولید) نمونه هایی انتخاب شده و به آزمایشگاه استاندارد ارسال میشوند.

پس از آزمون در آزمایشگاه، نتایج آن بررسی میشود و در صورت مغایرت با استاندارد باید برای اصلاح آن اقدام کرده و در زمانی دیگر برای نمونه برداری و آزمایش مجدد درخواست نمایید.

اگر آزمون های انجام شده نشان دهنده ی استاندارد بودن محصولات باشند گزارش نهایی آزمون به اداره ی کل استاندارد ارسال خواهد شد.

نکته : گزارش وضعیت آزمون ها و نتایج آنها در سامانه ی اینترنتی اداره ی استاندارد قابل پیگیری و مشاهده است.

گام چهارم. اخذ استاندارد با صدور پروانه کاربرد علامت

پس از ارسال گزارش آزمایشگاه به اداره ی کل استاندارد استان، پرونده و مدارک مورد بررسی قرار خواهند گرفت و در صورت تکمیل بودن اطلاعات به اداره ی کل نظارت ارسال خواهد شد، پس از بررسی مجدد اطلاعات نتایج به کمیته علائم ارسال شده و نهایتا پروانه کاربرد علامت استاندارد صادر خواهد شد.

مدت اعتبار پروانه ی کاربرد علامت استاندارد چقدر است؟

پس از اخذ استاندارد در صورت رعایت ضوابط و ابطال نشدن پروانه ی کاربرد علامت استاندارد تا سه سال اعتبار دارد، لازم به ذکر است که در گذشته اعتبار این پروانه یکساله بوده است.

پروانه کاربرد علامت استاندارد میتواند باطل شود!

پس از اخذ استاندارد و دریافت پروانه علامت، کار تمام نشده و بازرسی های اداره ی استاندارد ادامه خواهد داشت بصورتیکه در بازه های زمانی مختلف وضعیت خط تولید مورد بررسی قرار گفته و از میان محصولات نمونه برداری انجام میشود.

پس از آزمون روی نمونه ها، در صورت منطبق نبودن با معیارهای استاندارد و برحسب نوع مغایرت و میزان اهمیت آن از ۵ تا ۳۰ امتیاز منفی در نظر گرفته میشود. امتیاز منفی برای هر محصول بصورت جداگانه مورد بررسی قرار میگیرد، مثلا اگر کارخانه ای تولید کننده ی  ۵ محصول متفاوت باشد امتیاز مربوط به هر محصول با امتیاز محصولات دیگر جمع نخواهد شد و حساب جداگانه ای خواهند داشت.

اگر مجموع امتیازهای منفی یک محصول به ۳۰ برسد، واحد تولیدی اخطار دریافت کرده و در صورت رسیدن به ۹۰ امتیاز منفی علامت استاندارد واحد تولیدی تعلیق خواهد شد (تا اصلاحات لازم انجام شود). نهایتا چنانچه امتیازهای منفی یک محصول به ۱۲۰ برسد پروانه ی کاربرد علامت استاندارد آن باطل خواهد شد.

نکته نهایی

امیدواریم این راهنما پاسخ مناسبی برای عبارت چگونه استاندارد بگیریم؟ بوده باشد، تیم ویکی تولید در تکمیل و به روزرسانی این نوشتار تمامی تلاش خود را خواهد کرد.

در صورتی که اطلاعات مورد نظر شما در راهنما نبود لطفا از بخش نظرات اعلام نمایید تا در اسرع وقت برای درج آن اقدام شود.

شاید عناوین زیر برای شما مفید باشند:

برای پیگیری جواب پیامتان کلیک کنید
از طریق ایمیل در خصوص این موارد به من اطلاع‌رسانی کنید:
2 پیام‌های دوستان:
قدیمی‌ترین
جدیدترین محبوب‌ترین
بازخورد
مشاهده تمام پیام‌ها
بهرام زندی
10 ماه قبل‌

من نمیدونستم عدم رعایت استاندارد حبس داره ! ضمنا منتظر فایل صوتی این مقاله هم هستیم، ای کاش همزمان آپلود میکردین