شما در حال خواندن درس اهمیت ایده در کسب و کار از دوره‌ی راهنمای ایده هستید.

اهمیت ایده در کسب و کار

موقعیت مغازه روی فروش آن اثر می‌گذارد، کارمندان به رشد شرکت کمک می‌کنند و تجربه باعث می‌شود عملکرد بهتری داشته باشیم؛ این گزاره‌ها به سادگی تایید می‌شوند چون اثر مشخصی دارند اما تاثیر پارامترهایی شبیه ایده، سن کارمندان، چارت سازمانی و …  واضح نیست و نظرات متفاوتی در موردشان مطرح می‌شود.

در این درس از اهمیت ایده صحبت می‌کنیم، یکی از پارامترهایی که محل اختلاف نظر است بطوریکه بعضی مدیران تاثیرش را جدی گرفته و زمان زیادی را به آن اختصاص می‌دهند اما بعضی‌های دیگر، علی الخصوص سرمایه‌گذاران،  آن را جدی نمی‌گیرند و ترجیح‌ می‌دهند روی برنامه‌های عملیاتی تمرکز ‌کنند.

اختلاف نظر در مورد اهمیت و تاثیر ایده

مخالفان می‌گویند ایده شبیه پیشنهاد سفر از یک آژانس مسافرتی است، تا زمانی که پول و ویزا نداشته باشید به دردمان نمی‌خورند و اگر هم پول باشد به گزینه‌های زیادی دسترسی داریم و باید انتخاب کنیم؛ اما موافقان آن را  مهم‌ترین بخش کسب و کار می‌دانند، شبیه DNA که اساس موجود زنده و تعیین کننده‌ی ماهیت آن است.

هدف از این درس چیست؟

اگر دقت کنیم بارها در طول روز از ایده‌ها برای حل کردن مسائل ساده و پیچیده‌ی زندگی استفاده می‌کنیم، از انتخاب دکوراسیون منزل تا پیدا کردن راهی برای سورپرایز دوست‌مان همگی از جنس ایده هستند؛ با این اوصاف شکی نیست که ایده‌ها به صورت کلی اهمیت زیادی دارند اما هر ایده‌ای مهم نیست، مثلا ایده‌ی پرت کردن کیک تولد روی صورت دوستمان چندان اساسی و تاثیرگذار نیست!

در این درس می‌خواهیم ملاک‌های اهمیت ایده‌های کسب و کار را معرفی کنیم، اما قبل از آن به این نکات توجه کنید:

۱٫ ایده‌ها در تمام مراحل کسب و کار موثر هستند اما در این درس ایده‌ی اولیه کسب و کار را بررسی می‌کنیم که با شرکا و سرمایه‌گذاران مطرح می‌شود و علت اصلی شکل‌گیری کسب و کار است، یا همان ایده‌ای که مدل تجاری از روی آن ایجاد شده است.

۲٫ ایده‌ها ثابت نیستند و دائما تغییر می‌کنند و این بررسی بر مبنای شکل فعلی ایده است، یعنی به آن‌چه قبلا بوده یا بعدا می‌شود کاری نداریم.

۳٫ اهمیت داشتن یک کیفیت دقیق و قابل اندازه گیری نیست اما از نظر ویکی‌تولید ایده‌ای مهم است که اساس شکل‌گیری کسب و کار باشد و برای رسیدن به اهداف کسب و کار نقش کلیدی داشته باشد.

۴٫ با وجود تعریفی که از اهمیت ایده مطرح کردیم،‌ این موضوع عمومی نیست و متناسب با شرایط افراد و شرکا ارزیابی می‌شود یعنی شاید ایده‌ای برای شما مهم اما برای دیگران معمولی باشد.

۵٫ مهم بودن یک ایده به معنای بیشتر بودن شانس موفقیت نیست و فقط ملاکی است تا بدانیم چقدر برای یک ایده ارزش قائل شویم.

از نظر ویکی تولید، اهمیت ایده به پارامتر‌های زیر بستگی دارد:

  • زیرساخت مورد نیاز
  • خلاقانه بودن ایده
  • سرمایه گذاران، شرکا و سایر ذی‌نفعان

در ادامه هر یک از این موارد را بررسی می‌کنیم.

۱- اهمیت ایده بر اساس زیرساختی که نیاز دارد

تجسم کنید که ایده‌ی نوشتن یک رمان به ذهن‌مان رسیده با این شرح که روزمرگی جنایت‌کاری را روایت می‌کنیم که در جرم و جنایت بسیار سنگدل اما در روابط عاطفی مهربان، باوجدان و دلسوز است؛‌ داستان با روابط خانوادگی او شروع می‌شود تا یک شخصیت مثبت در ذهن مخاطبان شکل بگیرد ولی به تدریج خواننده متوجه می‌شود که او یک قاتل است.

در ادامه تصمیم می‌گیریم که پرونده‌ی چند مجرم را بخوانیم تا نسبت به خلق و خویشان شناخت بهتری داشته باشیم و در این میان با گزارشی از زندگی آقای الف روبه‌رو می‌شویم که پرونده‌ی کاملی دارد و داستانش از ایده‌ی خودمان جذاب‌تر است، تازه فیلم‌هایی از سرقت مسلحانه‌ی او موجود است و به این نتیجه می‌رسیم که جای نوشتن رمان، یک مستند از زندگی آقای الف بسازیم.

با آشنایان آقای الف مصاحبه می‌کنیم و بالاخره دختر آقای الف را پیدا می‌کنیم؛ پس از هماهنگی فرصت دیدار فراهم می‌شود اما ایشان تاکید دارد که آقای الف مجرم نبوده و لطفا چنین فیلمی نسازید! ما هم تحت تاثیر قرار می‌گیریم و از مستند‌سازی منصرف می‌شویم اما تصمیم می‌گیریم که با کمک دختر آقای الف موسسه‌ای در حمایت از خانواده‌ی زندانیان افتتاح کنیم.

در این فرآیند، ایده‌ی نویسندگی به مستندسازی و نهایتا موسسه‌ی حمایتی تغییر کرد، چون همه‌ی آن‌ها مبتنی بر زیر‌ساخت‌های مشابهی هستند اما شانس زیادی برای تبدیل ایده‌ی نویسندگی به فروش توتون و تنباکو، خودروسازی یا باشگاه بدن‌سازی وجود نداشت چون ساختار متفاوتی دارند.

در مثال دیگر ممکن است یک سفره‌خانه‌ی سنتی به رستوران ایرانی، رستوران بین المللی و کافی شاپ تبدیل شود اما احتمالا مدرسه نمی‌شود.

هر چقدر هزینه‌ی فراهم شدن زیرساخت‌ها و ملزوماتِ اجرای ایده بیشتر باشد از انعطاف پذیری آن کاسته شده و حساسیت و ریسک افزایش میابد، پس اهمیت ایده بیشتر می‌شود و بر این اساس اعتقاد داریم که یکی از پارامترهای اهمیت ایده وابستگی آن به زیرساخت‌ها است.

این پارامتر عمومی نیست، یعنی یک ایده برای هر کسی در یک سطح طبقه بندی می‌شود مثلا ایده‌ی تاسیس موسسه حقوقی برای من اهمیت بیشتری دارد تا کسی که وکالت خوانده است چون باید دوباره در کنکور شرکت کنم، وکالت قبول شوم، مدرک بگیرم، تجربه کسب کنم و … اما یک وکیل به سادگی دفتری را اجاره می‌کند و کارش آغاز می‌شود!

پس لحظه‌ای که ایده را بررسی می‌کنیم باید داشته‌های قبلی را کنار گذاشته و به این فکر کنیم که از این لحظه به بعد چه زیرساختی برای اجرای ایده نیاز است تا از اهمیت ایده و حساسیت آن ارزیابی اختصاصی و دقیق‌تری داشته باشیم.

سطح اول) ایده‌هایی که به زیرساخت جدید و قابل توجهی نیاز ندارند

ممکن است زیرساختی از جنس دانش و تجربه یا ملک تجاری و تجهیزات خاص و روابط ارزشمند و … داشته باشید؛ یک ایده‌ی سطح اول با همین زیرساختی که دارید قابل اجراست، مثلا اگر زمین زراعی داشته باشید، ایده‌ی فروش برنج در سطح اول طبقه‌بندی می‌شود یا ایده‌ی طراحی لوگو برای کسی که لپتاپ دارد و فتوشاپ بلد است در سطح یک است.

گاهی با کمی تغییر ساده در زیرساخت فعلی، ایده‌های دیگری قابل اجرا می‌شوند که در همان سطح اول طبقه‌بندی خواهند شد تا زمانی که هزینه‌ی تغییر ساختار قابل توجه و چالش برانگیز باشد.

ایده‌های سطح اول می‌توانند کاملا درآمدزا و موفق باشد اما به هر حال اهمیت زیادی ندارند چون  عملا ریسک بسیار کم است و به سادگی می‌توانند کنار گذاشته شوند.

سطح دوم) ایده‌های که به زیرساخت‌های آماده و دردسترس نیاز دارند

اگر برای اجرای ایده‌ای لازم باشد که زیرساخت‌های جدیدی فراهم شود و هزینه‌ی تامین آن‌ها قابل توجه است باید در این سطح قرار بگیرد، مثل کسی که می‌خواهد لوگوطراحی کند اما کامپیوتر ندارد و تهیه آن آسان نباشد چون نسبت به بودجه‌ای که دارد قابل توجه محسوب می‌شود.

نکته‌ی مهم سطح دوم این است که زیرساخت‌ها به صورت آماده در دسترس هستند، پس عملکرد، قیمت و کیفیت آن‌ها تا حد زیادی قابل برآورد کردن است و چون کاربرد عمومی دارند در شرایط اضطرار قابل واگذاری هستند؛ از طرفیمعمولا برای هر زیرساخت آماده طیف وسیعی از ایده‌ها می‌توانند اجرا شوند و این مزایا از ریسک کم می‌کند.

اهمیت ایده در این سطح بیشتر از حالت اول است چون زیرساخت جدیدی نیاز دارد، سمت و سوی کسب و کار را محدود می‌کند و تنها برای طیف خاصی از ایده‌ها انعطاف پذیر است.

سطح سوم) ایده‌های که برای اجرا شدن به زیرساخت‌های سفارشی احتیاج دارند

ایده‌های سطح سوم با امکانات موجود قابل اجرا نیستند و باید به صورت ویژه آماده شوند، مثلا ساخت یک نسل جدید از تلفن همراه، به عنوان ایده‌ی اولیه‌ی یک کسب و کار، نیازمند دانش فنی قدرتمند و خط تولید انحصاری است؛ پس در صورت موفق نشدن ضررهای زیادی به سرمایه‌گذاران تحمیل می‌شود.

یک ایده‌ی سطح سوم به آسانی نمی‌تواند تغییر کند چون هر تغییر به ساختار جدیدی نیاز دارد و ضرورت ارزیابی و تحقیق روی ایده بسیار پررنگ است.

۲- اهمیت ایده بر اساس خلاقیت

همه‌ی ایده‌ها خلاقانه نیستند، این موضوع را در درس قبلی و به عنوان یکی از ویژگی‌های ایده بررسی کردیم که توسط لینک زیر در اختیار شما قرار می‌گیرد:

# ایده چیست؟

در درس دیگری از تفاوت مدیریت کسب و کار و کارآفرینی حرف زدیم که آگاهی از آن برای درک این پارامتر مهم است:

# کسب و کار چیست؟ تفاوت کارآفرینی و مدیریت کسب و کار

ماهیت کارآفرینی اقتضا می‌کند که زمانی برای آزمون و ایده‌ی خطا در نظر گرفته شود، یعنی بعضی زیرساخت‌ها آماده می‌شوند تا صرفا ایده را محک بزنند و این یعنی اصلی‌ترین برگ برنده‌ی کسب و کار همان ایده‌ است و بدون آن معنایی ندارد.

ایده‌های خلاقانه و جدید در هر سطحی از زیرساخت اهمیت قابل توجهی دارند؛ هر چند ریسک زیاد است و احتمال دارد به نتیجه‌ی دلخواه نرسند؛ ضمنا گاهی اشتباها ایده‌ای خلاقانه توصیف می‌شود اما نمونه‌های متعدد و حتی بهتری از آن موجود است.

ایده‌های خلاقانه باعث شدند که امروز لامپ، موبایل،‌ آسانسور، کامپیوتر،‌شبکه‌های اجتماعی و … داشته باشیم، آن‌ها جسورانه هستند و زیرساخت‌ها را تغییر می‌دهند اما اجرای آن‌ها کار آسانی نیست.

احتمالا کسانی را دیده‌اید که با تغییرات ساده در یک فرآیند یاعث افزایش راندمان و بهره‌وری و کیفیت می‌شوند اما خاطرمان باشد که به سختی  در حوزه‌های غیرتخصصی چنین خلاقیتی شکل می‌گیرد؛ یکی از اتفاقات رایج آن است که افراد در حوزه‌هایی که تخصص ندارند به یک راهکار می‌رسند که متخصصان آن حوزه سال‌ها قبل آن را پیدا کرده‌اند و توسعه داده‌اند پس مراقب باشید که اشتباها یک راهکار قدیمی را برگ برنده ندانید.

رابطه‌ی اهمیت ایده و تعداد ذی‌نفعان

وقتی با جمعی از آشنایان برنامه‌ی سفر شمال را هماهنگ می‌کنید، منصفانه، اخلاقی و عاقلانه نیست که به عنوان راننده مقصد را تغییر داده و رهسپار کویر شوید! در این حالت اگر کویر بهترین جای دنیا باشد باز هم مسافران آمادگی ذهنی لازم را ندارند یا تجهیزات ضروری همراهشان نیست و هر چقدر تعداد بیشتر باشد کارتان برای متقاعد کردن دشوارتر است! آن‌ها می‌خواهند شمال بروند و ممکن است به سادگی برنامه‌ی شما را خراب کنند.

در بسیاری از کسب و کار مجموعه‌ای از شرکا و سرمایه‌گذاران برای رسیدن به یک هدف مشخص همکاری می‌کنند و تغییرات باید مورد توافق اکثریب باشد؛ یعنی سرعت بهینه‌سازی و آزمون و خطا کم‌ است و هر تغییر ساده‌ای به هماهنگی با ذی‌نفعان و جلسات متمادی نیاز دارد.

سرمایه‌گذاران هم علاقه‌ی زیادی به تغییر ایده ندارند چون به این معناست که قبلا روی ایده‌ی اشتباهی سرمایه‌گذاری کردند و بعید نیست ایده‌ی جدید هم به نتیجه نرسد؛ ضمنا شما قبلا توضیحات قانع کننده‌ای ارائه کردید که با تغییر ایده زیر سوال می‌روند و از اعتیار شما کاسته می‌شود و همه‌ی این‌ها یعنی وقتی که تعداد ذی‌نفعان زیاد است اهمیت ایده هم بیشتر می‌شود چون موفق نبودن یا تغییر آن ممکن است چالش بزرگی برای صاحب ایده و کسب و کار جدیدش باشد.

نکته‌ی مهم آن است که ذی‌نفعان لزوما شرکا و سرمایه‌گذاران نیستند، بلکه اگر روی ایده‌ای تبلیغ کردید، آن را جایی ارائه دادید، از مزایای خاصی استفاده کردید و … باز هم تغییر آن اعتیار شما را تا حدی خدشه دار می‌کند و به روابط کاری شما آسیب وارد خواهد کرد.

پیشنهاد برای مطالعه‌ی بیشتر

شاید نگاه این درس به ایده از نظر علاقمندان استارتاپ جذاب نباشد؛ بیشتر آن‌ها رویایی دارند که اجرا شدن آن روی کاغذ منطقی نیست!

حتی رویای ویکی تولید هم از قواعد ریاضی پیروی نمی‌کند و منتقدان زیادی دارد، پس می‌توانید در تکمیل این درس نگاهی به مقاله‌ی زیر داشته باشد:

# چرا ایده مهم‌ترین بخش یک استارتاپ است؟  از سایت مدیوم

نکته: این مقاله به زبان انگلیسی است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *