آماده سازی کارگاه یا کارخانه برای شروع فرآیند تولید

فایل صوتی مقاله :

راهنمای ایجاد مرکز تولیدی
آماده سازی مرکز تولیدی

باور کردنی نیست …  بعضی از تازه واردان عرصه ی تولید با انگیزه های بسیار بالا تجهیزات و سوله را تهیه کرده و دقیقا در همین مرحله و پیش از شروع تولید متوقف می شوند!  اگر تجربه ی تولید ندارید ممکن است چنین رفتاری را غیر منطقی ارزیابی کنید ولی مساله اینجاست که بخش زیادی از  ابهامات اصلی در  همین مرحله آغاز خواهند شد.

اکثرا  می دانند که برای ورود به عرصه ی تولید لازم است محصولی را انتخاب کنند،  فرآیند ساخت آن را مطالعه و در نهایت با تهیه ی تجهیزات و فضای مناسب اقدام به تولید نمایند.  این مسیر کاملا روشن و شفاف است،  اما سوال مهم این است که نحوه ی چیدمان بخش های مختلف مرکز تولیدی را چگونه طراحی نماییم ؟ پس از تکمیل این مراحل چگونه تولید را آغاز کنیم و میزان اولیه ی آن چقدر باشد ؟

برای حجم تولید بالا، ممکن است فروش کافی نبوده و محدودیت فضای انبار منجر به توقف تولید و بیکاری کارگران شود، از طرفی با کم بودن حجم تولید بخش های زیادی از ظرفیت های فضای تولید و  نیروی انسانی استفاده نشده و سود احتمالی کاهش میابد.

مقاله ی پیش رو  راهنمای شما عزیزان برای عبور از این ابهامات است.  اینجا کلاس درس دانشگاه نیست، زمان محدود و کارمان دشوار است، پس از مفاهیم مفصلی چون چرخه ی تامین و برنامه ریزی عملیات و … عبور کرده و با زبانی ساده از آن چه برای شروع تولید نیاز است، صحبت خواهیم کرد.

برای شروع کسب و کار تولیدی دو گام اصلی باید در نظر گرفته شوند :

در گام اول لازم است برای میزان تولید اولیه، تامین مواد خام، تعیین قیمت و … برنامه ریزی کنید.

در گام دوم لازم است طرح مناسبی برای چیدمان تجهیزات و بخش های مختلف تولیدی انتخاب کنید.

گام اول) انتخاب یک  استراتژی اولیه برای شروع تولید

همانطور که گفتیم برای کارآفرینان کم تجربه روزهای آغازین یک مرکز تولیدی سرشار از ابهامات و سردرگمی است و  برای پیشگیری از اتلاف وقت و سرمایه لازم است برنامه ای برای تولید تدوین کرده باشید. اصولا برنامه شما کوتاه مدت است و نقص های زیادی خواهد داشت، با این حال جای نگرانی نیست.  پس از تولید آزمایشی و توسعه ی فروش، قابلیت تدوین برنامه های میان مدت و دراز مدت مهیا خواهد شد.

هدف اصلی در این بخش، پاسخگویی به چند سوال کلیدی است :

از چه زمانی تولید منظم را آغاز نمایید ؟

میزان این تولید چقدر باشد ؟

زمان بندی تهیه ی مواد خام را چگونه تنظیم نماییم ؟

اولین محصولات تولید شده، نتایج تولید آزمایشی تلقی شده و اطلاعات مهمی در اختیارتان قرار می دهند. لازم است مدت زمان صرف شده برای تولید محصولات، میزان مواد خام استفاده شده، نسبت صحیح تامین مواد خام (و اختصاص فضای مناسب به هر کدام)، تعداد قطعات معیوب و وضعیت کیفی محصولات را ارزیابی نمایید. در مراحل بعدی این اطلاعات شما را در تدوین برنامه ی عملیات ، سفارش بهینه ی مواد خام و انتخاب حجم بهینه تولید یاری خواهد کرد.

نکته ی دیگر  مفهوم “تولید منظم” است و به معنای تولید محصولات بر اساس میزان تعیین شده بصورت روزانه و ماهیانه است. ممکن است برای رسیدن به یک تولید منظم ماه ها زمان لازم باشد و  مهم ترین پارامتر دستیابی به آن، رسیدن به ثبات در میزان فروش است،  به عبارتی میزان فروش در بازه های زمانی مختلف باید قابل پیش بینی باشد.

در ادامه استراتژی های شروع کسب و کار تولیدی را بررسی خواهیم کرد:

اگر محصولات شما نمونه ی مشابه ندارند (نوآوری محسوب می شوند)، معرفی آن ها به مشتریان و ورود به بازار ممکن است زمان زیادی نیاز داشته باشد.  اگر هزینه ی تولید و قیمت فروش آن ها پایین است، با کمک نیروی انسانی موقت و کمترین هزینه ممکن، تولید آزمایشی را متناسب با حجم انبار آغاز کرده و  تا حد امکان از فضایی که برای  انبار کردن محصولات در نظر گرفته اید استفاده نمایید. (بدیهی است که بخشی از فضای انبار برای نگهداری مواد اولیه مورد استفاده قرار خوهد گرفت). نهایتا  پس از دستیابی به میزان معین، متناسب با فضای انبار، تولید آزمایشی متوقف خواهد شد.

در گام بعدی ، بر مبنای مدت زمانی که برای فروش نیمی از محصولات تولید شده (در مرحله ی آزمایشی) صرف کرده اید، می توانید قابلیت تولید منظم را بررسی نمایید. ممکن است لازم باشد در شروع فعالیت تنها چند روز از هفته را به تولید اختصاص دهید، با این حال همواره برای تولید انبوه آماده باشید. اجازه ندهید فقدان مواد اولیه آمادگی شما را کاهش دهد، ممکن است فرصت فوق العاده ای در راه باشد …

 اگر محصولات شما نمونه ی مشابهی نداشته و ارزان قیمت نیستند لازم است چند نمونه ی آزمایشی تهیه کرده و برای معرفی به مشتریان مورد استفاده قرار دهید. در این حالت تولید انبوه ریسک بالایی داشته و  انعطاف پذیری شما در اصلاح محصولات (متناسب با سلیقه ی مشتریان) را کاهش می دهد.

توجه کنید! اگر در جذب و متقاعد کردن مشتریان موفق هستید ولی نمی توانید پاسخگوی سفارش های آن ها باشید، افرادی هستند که از کار شما الگوبرداری کرده و بازار را تصاحب خواهند کرد. به خصوص در شروع تولید، تجسم قابل اتکایی از برند شما در ذهن مشتریان وجود ندارد و بسیار آسیب پذیر خواهید بود.

 اگر محصولات شما نمونه های مشابهی داشته و برای مشتریان شناخته شده هستند کار کمی آسان تر است. از همان ابتدا، به دنبال یک مزیت رقابتی باشید. در صورت پایین بودن هزینه ی ساخت محصولات بهتر آن است با استفاده از کارگران روزمزد به نسبت فضای انبار تولید کرده و سپس روی بازاریابی تمرکز نمایید. نتایج فروش اولین مجموعه از محصولات، می تواند شما را در تنظیم میزان تولید یاری کند. چنان چه محصولات  ارزان قیمت نیستند با توجه به هزینه ی بالا بهتر است حجم تولید آزمایشی را کاهش داده و بر مبنای سفارش مشتریان موثر (نمایندگی ها، فروشگاه های بزرگ، بنک داران و … متناسب با نو محصولات) اقدام به افزایش تولید نمایید.

اگر محصولات شما  بر مبنای سفارش مشتریان ساخته می شوند، لازم است چند نمونه ی عمومی با ویژگی های متفاوت تولید کرده و با ارائه ی آن ها فرآیند بازاریابی را آغاز کنید. در  اغلب موارد بهترین استراتژی، برون سپاری تولید و تمرکز بر فرآیند بازاریابی است.  پس از افزایش فروش و رسیدن به ثبات در اخذ سفارش،  می توانید با تهیه ی تجهیزات و استخدام نفرات مورد نیاز، فرآیند تولید منظم را آغاز نمایید.

موارد بالا راهکارهایی هستند که در شرایط مشابه می توانند مورد استفاده قرار بگیرند. میزان اطلاعات از فرآیند تولید بهینه (متناسب با میزان فروش) یکی از تفاوت های تاثیرگذار میان تولیدکنندگان شکست خورده و موفق است. هدف اصلی از تمامی راهکارهای ارائه شده، کسب اطلاعات اولیه با کمترین هزینه ی ممکن است. (خاک خوری اقتصادی!)

گام دوم ) برای شروع تولید چگونه چیدمان تجهیزات را انتخاب کنیم؟

برای شروع تولید، پس از انتخاب تجهیزات و فضای کاری، وقت آن است که چیدمان تجهیزات یا شکل خط تولید را تعیین نمایید. ممکن است این چیدمان در تولید محصولات ساده با تجهیزات اندک تاثیر چندانی در افزایش تولید یا کاهش هزینه نداشته باشد، ولی برای تولیدی های متوسط و بزرگ قطعا حائز اهمیت خواهد بود. چیدمان کارگاه وابسته به تجهیزات انتخاب شده است، و مساحت مورد نیاز (برای انتخاب سوله یا فضای تولیدی) وابسته به نوع تجهیزات و چیدمان آن هاست.

چیدمان تجهیزات

چیدمان بر اساس محصول  یا Product Layout :

این چیدمان برای عموم افراد آشناست و به معنای استفاده از خط تولید پیوسته برای ساخت محصولات است. به عبارتی طراحی چیدمان ماشین آلات و تجهیزات به گونه ای است که مواد از ابتدای خط تولید وارد شده و محصول نهایی با تکمیل و پردازش آن ها در ایستگاه های مختلف ساخته می شود. در این حالت لازم است ماشین آلات و تجهیزاتی متناسب با تولید پیوسته مورد استفاده قرار گیرند. میزان تولید کاملا قابل پیش بینی است و سرعت آن  بالاتر از سایر روش های چیدمانی است. (مناسب برای تولید انبوه)

محدودیت اصلی این چیدمان، نبود انعطاف پذیری مناسب در خط تولید است، همچنین بروز مشکل در یک ایستگاه می تواند خط تولید را کاملا متوقف کند. در این نوع از چیدمان، تمامی محصولات استاندارد کیفی مشابهی داشته و نیاز کمتری به استخدام کارگران ماهر است.

چیدمان بر اساس محصول

در ادامه شکل های مختلف چیدمان خط تولید (یا چیدمان بر اساس محصول)  را مورد بررسی قرار می دهیم :

۱٫ چیدمان خطی یا مستقیم

در چیدمان خطی یا مستقیم، خروجی یک ایستگاه (یا دستگاه) ورودی ایستگاه بعدی است و زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که تعداد تجهیزات محدود باشند (در غیر اینصورت فضای طولی زیادی اشغال خواهد شد).  سرعت تولید بالاست ولی ارتباطی میان ابتدا و انتهای خط تولید وجود نداشه و  نظارت بر فرآیند زمان بیشتری نیاز خواهد داشت.

مزیت این چیدمان آن است که اگر ورودی خط تولید آلوده باشد، احتمال آلودگیمحصول نهایی کاهش میابد، به عنوان مثال، در تولید زیتون پرورده امکان آلودگی سطح خارجی بسته بندی های زیتون کمتر است.

همچنین استفاده از نوار نقاله در مسیر مستقیم، کم هزینه تر بوده و نسبت به سایر روش ها استهلاک کمتری دارد. (تغییر جهت در نوار نقاله ها منجر به افزایش هزینه و استهلاک بیشتر می شود)

۲٫ چیدمان T

در صورتیکه مواد اولیه از دو قسمت به خط تولید وارد شوند یا از ماده ی اولیه دو محصول متفاوت تولید شود، این چیدمان مورد استفاده قرار می گیرد. در چیدمان T، مانند حالت اول، ورودی و خروجی خط تولید ارتباط مستقیم نخواهند داشت. (آلودگی ابتدای خط تولید به ایستگاه های انتهایی سرایت نخواهد کرد)

۳٫ چیدمان U

در این نوع چیدمان، ورودی و خروجی خط تولید در یک سمت قرار گرفته و مزیت اصلی آن قرارگیری تجهیزات حمل و نقل در یک سوی کارگاه است، لذا نیازی به ورود تجهیزات حمل و نقل به فضای کارگاه برای بارگیری محصولات نهایی وجود نخواهد داشت. همچنین در سوله های مربعی شکل (طول و عرض نسبتا متناسب) نسبت به روش خطی، استفاده ی بهینه تری از فضا خواهد شد.

امکان نظارت بر خط تولید در چیدمان U  راحت تر و سریع تر از چیدمان خطی و T  شکل است.

مشکل اصلی در این چیدمان، قرارگیری مواد اولیه و محصولات نهایی در کنار یکدیگر است و امکان انتقال آلودگی وجود خواهد داشت.

چیدمان u شکل برای خط تولید۴٫ چیدمان Z

اگر تعداد تجهیزات و ایستگاه ها نسبت به فضای موجود زیاد باشد، استفاده از چیدمان Z توصیه می شود. در این چیدمان تغییر جهت  دوبار اتفاق افتاده و استهلاک خط تولید و هزینه ی چیدمان نسبت به سایر فرآیندها بیشتر است.

۵٫ چیدمان O

اگر نیاز باشد نقطه ی آغازین و انتهایی خط تولید مشترک باشند، مانند نوشابه سازی یا مثال ساده تر نانوایی، از چیدمان O استفاده می شود. در این چیدمان نظارت بر خط تولید ساده تر از سایر فرآِیندهاست و در فضاهای مربعی استفاده ی بهینه ای از فضا خواهد شد.

چیدمان بر اساس فرآیند یا Process Layout :

در این چیدمان، هر بخش از کارگاه (یا کارگاه های مختلف) شامل تجهیزاتی با کارکردهای مشابه است، بعنوان مثال در تولید مخازن فشار بالا، تجهیزات ماشینکاری در یک بخش و تجهیزات ورقکاری در بخش دیگری از کارخانه مستقر می شوند. این چیدمان برای تولیدکنندگان محصولات سفارشی (سیستم های تهویه ی سفارشی، قالب سازان، قطعه سازان و  …)  یا صنعتگرانی که محصولات متنوعی تولید می کنند (سازندگان اسباب بازی، وسایل تزئینی، سازندگان میز و صندلی یا درب و پنجره و …) مناسب است .

چیدمان فرآیندی کارخانه

با توجه به تخصصی تر شدن بخش های مختلف مرکز تولیدی ، لازم است کارگرانی با سطح تخصص بالاتر به کار گرفته شوند،  همچنین با توجه به حمل و نقل زیاد میان بخش های مختلف و نبود پیوستگی،  سرعت تولید کمتر از روش “استقرار بر پایه ی محصول” است. توسعه ی تجهیزات و گسترش تولیدی در این روش به آسانی قابل انجام است، چرا که غیرفعال شدن چند دستگاه منجر به توقف خط تولید نشده و کماکان سایر تجهیزات به فعالیت خود ادامه خواهند داد.

چیدمان بر اساس مکان ثابت محصول یا Fixed Production Layout

در این نوع چیدمان محل قرارگیری محصول نهایی ثابت بوده و عوامل تولید، جهت تکمیل ساخت به آن مکان مراجع می کنند، بعبارتی جریان مواد و قطعات به سمت محل قرار گیری محصول نهایی خواهد بود.  مزایای استفاده از این چیدمان امکان تغییر در طرح محصول و انعطاف پذیری بالا، پایین بودن هزینه حمل و نقل و کاهش زمان تولید است.

اغلب در شرایطی از این چیدمان استفاده می شود که محصول نهایی سنگین بوده و جابجایی آن دشوار باشد، بعنوان مثال پروژه های ساختمانی، کشتی سازی و …

کشتی سازی

چیدمان  گروهی یا Group Layout

این چیدمان تلفیقی از چیدمان های “بر مبنای فرآیند” و “بر مبنای محصول” است و  معمولا تجهیزاتی با عملکرد مشابه در یک بخش قرار گرفته و برای تولید قطعات هم خانواده (مشابه از نظر فرآیند ساخت) به کار گرفته می شوند.

یکی از تکنیک های چیدمان گروهی استقرار سلولی یا تكنولوژي گروهي(GT) است كه طي آن، قطعات محصولات بر اساس ویژگی های هندسی و ساختار مشترکی که دارند طبقه بندی می شوند. (مثلا قطعات پیچ، شفت رزوه دار، میله ها و … در یک گروه و قطعات ورقی شامل خم، کشش و … در گروه دیگر) و تجهیزاتی که برای تولید هر گروه از قطعات مورد نیاز است،  در بخش های مجزا مستقر می شوند.

در این حالت ممکن است متوازن نمودن فعالیت میان سلول ها (یا بخش های مختلف مرکز تولیدی) دشوار شود، از طرفی بهتر است کارگران چند مهارتی مورد استفاده قرار گیرند.

Grouping parts into families

حرف آخر پیش از شروع تولید !

هرگز توقع نداشته باشید مسیر پیش رویتان کاملا شفاف باشد! هزینه های کسب اطلاعات از میزان فروش، خرید بهینه ی مواد خام، زمان بندی مناسب برای تولید و … بخشی از فرآیند شروع کسب و کار است. با استفاده از مطالب این درس می توانید این هزینه ها را تا حد امکان کاهش دهید، ولی به خاطر داشته باشید خاک خوری بخشی از مسیر موفقیت شماست!  بهای آن را پرداخت کنید.

شاید عناوین زیر برای شما مفید باشند:

4 پاسخ
  1. ایمان گفته:

    سلام
    من یک ایده داشتم و مشابه در بازار دارد و با یک سرمایه گذار شروع به ارائه ایده کردم
    طرح اولیه با استقبال سرمایه گذار روبرو شد
    شرمایه گذار دارای تجهیزات و مکان و خلاصه هرچیزی که برای تولید محصول نیاز بود در اختیار دارد
    می خواهستم راهنمایی کنید که چطور می تونم با ایشون همکاری کنم منظور نوع قرارداد هستش
    شخص مقابل یکی از تولید کنندگان مطرح کشور در زمینه دیگه هستش و با شناختی که دارم همیشه دوست داره کنترل همه چیز دست خودش باشه و دیگران براش کار کنن
    امیدوارم منظورم رو تونسته باشم منتقل کرده باشم
    ممنون میشم راهنمایی کنید
    با تشکر

    پاسخ
  2. همائی گفته:

    سلام
    من تولید کننده هستم
    و دارم یک ساله بزرگ‌تر میسازم
    نیاز به کمک در چیدمان دستگاهه و مکان ساخت انبارها و ….. بصورت حرفه ای دارم .
    از چه کسی می‌توانم کمک بگیرم

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *